İngiltere Merkez Bankası (BoE) Başkanı Andrew Bailey, bankanın devlet tahvili alım satımına yönelik politikalarını, Nigel Farage liderliğindeki popülist Reform UK partisinden gelen eleştirilerin ardından sert bir dille savundu. Bailey, parlamentoda yaptığı açıklamada, BoE'nin uzun vadeli devlet tahvili (gilts) satışlarının piyasa istikrarı ve enflasyonla mücadele açısından kritik önem taşıdığını vurguladı. Banka, pandemi döneminde 875 milyar sterlinlik varlık alım programı kapsamında biriktirdiği tahvilleri kademeli olarak azaltma stratejisi izliyor. Ancak bu süreçte, özellikle Reform UK, bu satışların ekonomik büyümeyi olumsuz etkilediğini ve kamu borçlanma maliyetlerini artırdığını iddia ediyor.
BoE'nin tahvil satış programı ve eleştirilerin odağı
BoE'nin 2022 yılında başlattığı aktif tahvil satış programı, bankanın bilançosunu normalleştirme hedefinin bir parçası. Bailey, bu programın şimdiye kadar 100 milyar sterlini aştığını ve herhangi bir piyasa bozulmasına yol açmadan yürütüldüğünü belirtti. Reform UK ise programı 'kamunun sırtına bindirilmiş gereksiz bir yük' olarak nitelendiriyor. Parti lideri Nigel Farage, tahvil satışlarının faiz oranlarını yükselttiğini ve bunun da mortgage sahipleri ile küçük işletmeler üzerinde baskı yarattığını öne sürüyor. Öte yandan, Bağımsız Mali Danışmanlık Kuruluşu IFS'ye göre, bu satışların bütçe açığını kapatmada oynadığı rol sınırlı kalıyor. Bailey ise, 'Enflasyonu düşürmek için faiz oranlarını yükseltmek zorunda kaldık, ancak tahvil satışları bu sürecin ayrılmaz bir parçası değil' diyerek eleştirilere yanıt verdi.
Küresel yansımalar ve benzeri politikalar
BoE'nin bu politikası, küresel merkez bankalarının pandemi sonrası parasal sıkılaşma çabalarının bir yansıması. Federal Rezerv ve Avrupa Merkez Bankası da benzer varlık azaltma programları yürütüyor. Ancak İngiltere'deki tartışma, özellikle Brexit sonrası ekonominin kırılganlığı ve yüksek kamu borcu nedeniyle daha hassas bir zeminde ilerliyor. Uzmanlar, tahvil satışlarının hızlandırılmasının uzun vadede faiz oranları üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturabileceği uyarısında bulunuyor. Öte yandan, BoE Başkanı Bailey, programın öngörülebilir ve şeffaf olduğunu, piyasa oyuncularının bu sürece hazırlıklı olması gerektiğini savunuyor. Bu durum, İngiltere'nin küresel finans merkezi olarak itibarını koruma çabası olarak da yorumlanıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
BoE'nin tahvil satışları, Türkiye gibi gelişmekte olan ekonomiler için dolaylı da olsa önemli sinyaller taşıyor. İngiltere'nin faiz oranlarını yüksek tutma eğilimi, küresel sermaye akımlarını etkileyerek gelişmekte olan ülkelerin borçlanma maliyetlerini artırabilir. Türkiye, yüksek dış borç ve cari açıkla mücadele ederken, gelişmiş ülke merkez bankalarının sıkı para politikalarını sürdürmesi, TL üzerindeki baskıyı artırabilir. Ayrıca, BoE'nin politikalarına yönelik siyasi eleştiriler, merkez bankası bağımsızlığı tartışmalarını yeniden gündeme getiriyor. Türkiye'de benzer eleştiriler zaman zaman gündeme gelmekle birlikte, Merkez Bankası'nın bağımsızlığının korunması, uluslararası yatırımcı güveni açısından kritik öneme sahip.
