WASHINGTON – Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Konseyi tarafından atanan bağımsız uzmanlardan oluşan bir panel, Trump yönetiminin 100'den fazla göçmen yargıcını görevden almasının ABD'deki mahkemelerin bağımsızlığını ve adalet sisteminin temelini zayıflattığı uyarısında bulundu. Perşembe günü yayımlanan açıklamada, bu toplu görevden almaların yargı bağımsızlığına yönelik ciddi bir müdahale olduğu ve uluslararası hukuk normlarına aykırılık teşkil ettiği ifade edildi.
Göçmen mahkemelerinde toplu tasfiye
Panel tarafından yapılan yazılı açıklamada, Trump yönetiminin 2025 yılı itibarıyla Göçmenlik Mahkemeleri'nde (Immigration Courts) görev yapan 100'den fazla yargıcı çeşitli gerekçelerle görevden aldığı belirtildi. Uzmanlar, bu hamlenin özellikle sığınma başvurularının değerlendirilmesinde bağımsız karar alma mekanizmasını hedef aldığını vurguladı. Açıklamada, "Yargıçların görevden alınması, siyasi baskı altında olmayan, tarafsız ve bağımsız bir yargı sürecinin gerekliliğini hiçe saymaktadır" ifadelerine yer verildi.
Panel, ABD'nin göçmenlik yargı sisteminde yaşanan bu krizin, yalnızca bireysel davaları değil, aynı zamanda ABD'nin uluslararası taahhütlerini de etkilediğini kaydetti. Uzmanlar, Trump yönetimini, göçmenlik mahkemelerinin bağımsızlığını yeniden tesis etmeye ve görevden alınan yargıçları iade etmeye çağırdı.
ABD'de yargı bağımsızlığına yönelik endişeler
BM uzmanlarının bu açıklaması, Trump yönetiminin yargı üzerindeki etkisini artırdığı bir dönemde geldi. Daha önce de birçok federal yargıcın atanması ve görevden alınması süreçlerinde siyasi müdahaleler olduğu iddiaları gündeme gelmişti. Göçmenlik mahkemeleri, ABD Adalet Bakanlığı'na bağlı olarak çalışıyor ve yürütme erkinin doğrudan kontrolü altında bulunuyor. Uzmanlar, bu yapının yargı bağımsızlığını zaten zayıflattığını, Trump yönetiminin son hamlesinin ise durumu daha da kötüleştirdiğini belirtiyor.
Panel, görevden almaların ardından bazı mahkemelerin iş yükünün arttığını ve sığınma başvurularının daha uzun sürelerde sonuçlandığını da ekledi. Bu durumun, özellikle Orta Amerika ve diğer bölgelerden gelen sığınmacılar için adalete erişimi zorlaştırdığı ifade ediliyor.
BM uzmanları, ABD hükümetine yargı bağımsızlığını koruma ve uluslararası hukuka uygun hareket etme çağrısında bulundu. Açıklamada, "Bağımsız bir yargı, demokratik bir toplumun olmazsa olmazıdır. Hiçbir hükümet, yürütme organının çıkarları doğrultusunda yargıçları görevden alma yetkisine sahip değildir" denildi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'de yaşanan bu gelişme, Türkiye'nin de yakından takip ettiği yargı bağımsızlığı tartışmalarına yeni bir boyut kazandırıyor. Türkiye, kendi yargı reformu sürecinde uluslararası standartlara uyum konusunda sık sık eleştirilere maruz kalırken, ABD gibi bir ülkede yargıya yönelik bu tür müdahalelerin yaşanması, ankara tarafından "çifte standart" olarak yorumlanabilir. Küresel düzeyde yargı bağımsızlığının zayıflaması, Türkiye'nin de içinde bulunduğu uluslararası hukuk sisteminin güvenilirliğini etkileyebilir. Ayrıca, ABD'deki göçmenlik politikalarındaki bu tür değişiklikler, Türkiye üzerinden Avrupa'ya geçiş yapan göçmenlerin durumunu da dolaylı olarak etkileyebilir.
