Birleşmiş Milletler (BM), Avrupa, Kuzey Amerika ve Orta Asya'daki ulaşım altyapısının giderek daha olumsuz iklim koşullarına uyum sağlaması gerektiğini bildirdi. Salı günü yayımlanan raporda, bu konuda hareketsiz kalmanın, gerekli yükseltmeleri yapmaktan daha maliyetli olabileceği uyarısı yapıldı. BM Avrupa Ekonomik Komisyonu (UNECE) tarafından hazırlanan belge, karayolları, demiryolları, su yolları, limanlar ve havalimanlarının artan sıcaklıklar, şiddetli yağışlar, deniz seviyesi yükselmesi ve permafrost çözülmesi gibi tehditlerle karşı karşıya olduğunu ortaya koyuyor.
Uyum maliyeti, eylemsizlikten daha düşük
Raporda, iklim değişikliğine uyum sağlamanın maliyetinin, hiçbir önlem alınmaması durumunda ortaya çıkacak ekonomik kayıplardan önemli ölçüde daha az olduğu vurgulanıyor. Örneğin, Avrupa'da ulaşım altyapısının iklim değişikliğine uyarlanmasının yıllık maliyetinin yaklaşık 2,5 milyar avro olduğu tahmin edilirken, eylemsizlik durumunda bu rakamın katlanarak artabileceği belirtiliyor. UNECE, üye ülkelerin çoğunun ulaşım altyapısını iklim değişikliğine karşı dayanıklı hale getirme konusunda yeterli ilerleme kaydedemediğine dikkat çekiyor.
Raporda ayrıca, kritik ulaşım bağlantılarının belirlenmesi ve bunların iklim değişikliğine karşı kırılganlıklarının değerlendirilmesi gerektiği ifade ediliyor. Altyapı projelerinin planlanması ve inşasında iklim verilerinin kullanılmasının zorunlu hale getirilmesi öneriliyor. BM, hükümetlerin ulusal ulaşım stratejilerine iklim uyumunu entegre etmeleri ve bu alandaki yatırımları artırmaları çağrısında bulunuyor.
Bölgesel perspektif: Asya ve Kuzey Amerika
Orta Asya'da, eriyen permafrost nedeniyle demiryolları ve karayollarında ciddi hasarlar meydana geliyor. Özellikle Sibirya ve Moğolistan'daki ulaşım ağlarının, zeminin çökmesi sonucu bakım maliyetlerinin arttığı belirtiliyor. Kuzey Amerika'da ise, artan orman yangınları ve sel felaketleri, ulaşım altyapısını tehdit eden başlıca unsurlar arasında yer alıyor. ABD ve Kanada'nın, iklim değişikliğine uyumlu altyapı standartları geliştirmesi gerektiği vurgulanıyor. Raporda, bu ülkelerdeki mevcut altyapının büyük bir kısmının 20. yüzyılın iklim koşullarına göre tasarlandığı ve günümüzün aşırı hava olayları karşısında yetersiz kaldığı ifade ediliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, bulunduğu coğrafya itibarıyla iklim değişikliğinin etkilerine açık bir konumdadır. Artan sıcaklıklar, kuraklık ve ani seller, özellikle karayolu ve demiryolu altyapısını tehdit etmektedir. Ayrıca, Türkiye'yi Avrupa ve Orta Doğu'ya bağlayan ulaşım koridorları, iklim kaynaklı aksaklıklara karşı hassastır. BM'nin bu raporu, Türkiye'nin altyapı projelerinde iklim uyumunu önceliklendirmesi ve yatırımlarını bu doğrultuda planlaması gerektiğini göstermektedir. Özellikle İstanbul gibi büyük şehirlerdeki ulaşım ağlarının iklim değişikliğine karşı dayanıklı hale getirilmesi, hem ekonomik hem de güvenlik açısından kritik önem taşımaktadır. Bu bağlamda, ulusal ulaşım stratejilerine iklim uyumu bileşenlerinin eklenmesi, olası maliyetlerin önüne geçilmesi açısından stratejik bir adım olacaktır.
