Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Ofisi (OHCHR) tarafından yayımlanan yeni bir rapor, İsrail'in Batı Şeria'da Yahudi yerleşimcilerin Filistinlilere yönelik ölümcül saldırılarında doğrudan suç ortaklığı yaptığını iddia ediyor. Raporda, İsrail askerlerinin saldırılara aktif olarak katıldığı, yerleşimcilere koruma sağladığı ve saldırı sonrası soruşturmaları engellediği belirtiliyor. İsrail yönetimi ise iddiaları reddederek, askerlerin yalnızca güvenlik görevlerini yerine getirdiğini ve yerleşimcilerle işbirliği yapmadığını savunuyor. Rapor, 2023 yılı sonundan bu yana Batı Şeria'da artan yerleşimci şiddetini belgeliyor ve uluslararası toplum tarafından güçlü bir kınama dalgasına yol açıyor.
Artan Yerleşimci Şiddeti ve BM Tespitleri
OHCHR raporu, 7 Ekim 2023'ten bu yana Batı Şeria'da Yahudi yerleşimcilerin Filistinlilere yönelik saldırılarında ciddi bir artış olduğunu ortaya koyuyor. En az 26 Filistinlinin öldüğü belirtilen rapor, İsrail güvenlik güçlerinin vakaların en az üçte ikisinde ya doğrudan saldırılara katıldığını ya da saldırıları sırasında yerleşimcileri koruduğunu ifade ediyor. Raporda ayrıca, İsrail ordusunun saldırı sonrası müdahale etmediği, şikayetleri kayda geçirmediği ve failleri yargılamak için hiçbir adım atmadığı vurgulanıyor.
Raporun yayımlandığı tarihte, Batı Şeria'daki şiddet olayları uluslararası medyanın yoğun ilgisini çekiyor. Filistinli yetkililer, İsrail makamlarının yerleşimci terörünü resmi bir politika olarak desteklediğini iddia ediyor. İsrail Dışişleri Bakanlığı ise raporu "tek taraflı" ve "gerçeklerle bağdaşmaz" olarak nitelendirerek reddetti. Buna karşılık, BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk, raporun ciddi bir endişe kaynağı olduğunu ve uluslararası hukukun açık ihlallerini belgelediğini duyurdu.
Bölgesel Gerilim ve Küresel Tepkiler
Raporun yayımlanması, zaten yüksek olan bölgesel gerilimi daha da tırmandırdı. Arap Birliği ve İslam İşbirliği Teşkilatı raporu güçlü bir şekilde kınarken, Avrupa Birliği de İsrail'in uluslararası hukuka saygı göstermesi çağrısında bulundu. ABD ise rapora temkinli yaklaşarak, bağımsız bir soruşturma gerekliliğini vurguladı ancak İsrail'e yönelik doğrudan bir eleştiriden kaçındı. Raporda ayrıca, İsrail'in işgal altındaki topraklarda yasa dışı yerleşim faaliyetlerini sürdürmesinin, iki devletli çözümün uygulanabilirliğini giderek daha fazla sorgulanır hale getirdiği belirtiliyor.
Uzmanlar, BM raporunun Uluslararası Adalet Divanı'nda İsrail aleyhine açılan soykırım davasında kullanılabileceğini düşünüyor. Filistin yönetimi, raporu delil olarak Uluslararası Ceza Mahkemesi'ne sunmayı planlıyor. Raporda ayrıca, İsrail güvenlik güçlerinin Filistinli sivil halkı hedef alan saldırılarda orantısız güç kullandığına dair kanıtlar bulunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
BM raporu, Türkiye'nin Filistin politikası açısından doğrudan anlam ifade ediyor. Ankara, yıllardır İsrail'in işgal ve yerleşim politikalarını eleştirirken, bu rapor Türkiye'nin pozisyonunu güçlendiriyor. Rapordaki suçlamalar, Türkiye'nin uluslararası platformlarda İsrail aleyhine yürüttüğü kampanyaya yeni bir argüman sağlıyor. Ayrıca, bölgesel istikrar açısından bakıldığında, Batı Şeria'daki şiddetin artması Türkiye'nin komşu bölgelerdeki güvenlik endişelerini derinleştirebilir. Türkiye’nin İsrail ile ticari ilişkileri ve son dönemdeki diplomatik temasları düşünüldüğünde, raporun Ankara’nın dengeli politikasını sürdürmesini zorlaştırabileceği değerlendiriliyor. Ancak Türkiye'nin doğrudan raporda adı geçmediği için, etkisi daha çok bölgesel politika bağlamında ortaya çıkacaktır.
