Birleşmiş Milletler (BM) Afganistan Misyonu, Pakistan'ın Afganistan'ın doğusundaki bazı bölgelere düzenlediği hava saldırılarında en az 28 sivilin hayatını kaybettiğini, 49 kişinin ise yaralandığını duyurdu. BM'den yapılan yazılı açıklamada, sivil kayıpların kabul edilemez olduğu vurgulanırken, taraflara uluslararası insancıl hukuka saygı gösterme çağrısı yapıldı. Saldırıların özellikle Pakistan sınırına yakın bölgelerde yoğunlaştığı bildirilirken, Afganistan yönetimi de Pakistan'ı sınır ihlali yapmakla suçladı.
Gelişmenin arka planı
Pakistan, uzun süredir Afganistan topraklarında terör örgütü TTP (Tehrik-i Taliban Pakistan) militanlarının barındığını ve buradan Pakistan'a yönelik saldırılar düzenlendiğini iddia ediyor. İslamabad yönetimi, Afganistan'ın Kabil merkezli Taliban hükümetini bu konuda defalarca uyarmış ancak sonuç alamamıştı. Son haftalarda Pakistan içinde TTP saldırılarının artması üzerine Pakistan ordusu, Afganistan sınırındaki Belucistan ve Hayber Pahtunhva bölgelerinde güvenlik önlemlerini artırmış, ardından Afganistan topraklarına hava saldırıları düzenlemişti.
Pakistan Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada, operasyonların terör hedeflerine yönelik olduğu ve sivil kayıpları doğrulamadıkları ifade edildi. Ancak BM raporu, sivil kayıpların çoğunun kadın ve çocuklardan oluştuğunu belirterek, saldırıların orantısız güç kullanımı anlamına geldiğini ortaya koydu.
Bölgesel ve küresel boyut
Pakistan-Afganistan sınırındaki bu gerilim, bölgesel istikrarsızlığı daha da derinleştirme potansiyeli taşıyor. Afganistan'da Taliban'ın 2021'de yönetimi devralmasından bu yana, Pakistan terör örgütlerinin sınır ötesi faaliyetleri konusunda artan bir endişe içinde. Taliban ise Pakistan'ı toprak bütünlüğünü ihlal etmekle suçluyor ve bu tür operasyonların iki ülke arasındaki gerginliği artırdığını belirtiyor. BM Güvenlik Konseyi'nin konuyu görüştüğü bildirilirken, Çin ve Rusya'nın da bölgedeki gelişmeleri yakından izlediği ifade ediliyor. Özellikle ABD'nin Afganistan'dan çekilmesinin ardından bölgedeki nüfuz mücadelesi, Pakistan'ın bu tür askeri adımlarının küresel yansımalarını da beraberinde getiriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Afganistan'da Taliban yönetimiyle diplomatik ilişkilerini sürdüren az sayıda ülkeden biri olarak, bu tür bir askeri operasyonun bölgesel istikrara zarar vereceğini düşünebilir. Pakistan ile dostane ilişkileri bulunan Türkiye, aynı zamanda Afganistan'daki insani kriz ve terörle mücadelede denge politikası izlemektedir. Bu gelişme, Türkiye'nin bölgedeki arabuluculuk rolünü zorlaştırabilir ve Afganistan'daki Türk okulları, ticaret ve insani yardım çalışmalarını olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, Türkiye'nin NATO müttefiki olarak Pakistan'a yönelik savunma iş birliği, sivillerin hedef alınması durumunda uluslararası kamuoyunda sorgulanabilir.
