Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres, 17 Haziran Çarşamba günü yaptığı açıklamada, İsrailli yerleşimci gruplarının çocuklara yönelik ihlaller nedeniyle küresel bir kara listeye eklenebileceği uyarısında bulundu. Guterres, Filistinli çocuklara yönelik ihlallerde "çarpıcı" bir artış yaşandığını belirterek, bu durumdan duyduğu endişeyi dile getirdi. BM'nin yıllık raporunda, çatışma bölgelerinde çocuklara yönelik ciddi ihlaller yapan taraflar listeleniyor. Guterres'in açıklaması, İsrail-Filistin çatışmasında çocukların korunmasına yönelik uluslararası çabaların yeniden odaklanmasına yol açtı.
Gelişmenin arka planı
BM'nin "Çocuklar ve Silahlı Çatışma" başlıklı yıllık raporu, çatışma bölgelerinde çocukları hedef alan veya onları etkileyen ihlalleri belgelemektedir. Bu ihlaller arasında çocukların öldürülmesi, sakat bırakılması, askere alınması, okullara ve hastanelere saldırı düzenlenmesi, insani yardıma erişimin engellenmesi gibi eylemler yer almaktadır. Rapor, tüm tarafları kapsayacak şekilde hazırlanmakta ve ihlal yapanları "kara liste" olarak adlandırılan bir ekte listelenmektedir.
Geçmişte, İsrail ordusu ve bazı Filistinli silahlı gruplar bu listede yer alırken, İsrailli yerleşimci gruplar henüz doğrudan listelenmemişti. Guterres'in son uyarısı, Batı Şeria'da yerleşimcilerin Filistinli çocuklara yönelik saldırılarının artması üzerine geldi. BM verilerine göre, 2023 yılında Batı Şeria'da yerleşimci şiddeti olayları yüzde 50'den fazla artış gösterdi. Bu saldırılarda çocukların hedef alındığına dair çok sayıda rapor bulunuyor. Özellikle Nablus, El-Halil ve Ramallah çevresindeki yerleşim birimlerinde, çocukların okula giderken veya tarlalarda çalışırken saldırıya uğradığı belirtiliyor.
İsrail hükümeti ise bu iddiaları reddediyor ve yerleşimci şiddetini kınadığını ifade ediyor. Ancak uluslararası toplum, İsrail'in yerleşimci şiddetiyle mücadelede yetersiz kaldığını savunuyor. ABD, AB ve birçok insan hakları örgütü, yerleşimci şiddetinin Filistinli çocuklar üzerindeki travmatik etkilerine dikkat çekiyor. BM Çocuklara Yardım Fonu (UNICEF) de Batı Şeria'da çocukların giderek artan bir şekilde şiddete maruz kaldığını ve psikolojik destek ihtiyaçlarının arttığını rapor ediyor.
Bölgesel ve küresel boyut
BM'nin bu adımı, İsrail-Filistin çatışmasında çocukların korunmasına yönelik uluslararası hukuk çerçevesinde önemli bir gelişme olarak değerlendiriliyor. Kara listeye eklenmenin pratik sonuçları arasında, listedeki taraflarla askeri iş birliğinin kısıtlanması, uluslararası fonlamanın engellenmesi ve diplomatik baskının artırılması yer alıyor. İsrail için bu, uluslararası alanda itibar kaybına yol açabilir ve özellikle Avrupa ülkeleriyle ilişkilerini zorlaştırabilir.
Bölgesel olarak, bu gelişme Filistin yönetimi tarafından memnuniyetle karşılanırken, İsrail hükümeti ve yerleşimci gruplar tarafından sert bir şekilde eleştiriliyor. Filistinli yetkililer, BM'nin daha önce de benzer uyarılarda bulunduğunu ancak somut adımlar atılmadığını belirterek, bu kez uyarının eyleme dönüşmesini bekliyor. Hamas ise konuyla ilgili henüz resmi bir açıklama yapmadı.
Küresel düzeyde, BM'nin bu adımı, uluslararası toplumun çocukları silahlı çatışmalarda koruma taahhüdünün bir yansıması olarak görülüyor. Ancak bazı uzmanlar, kara listenin siyasallaştırıldığı ve sadece belirli ülkeleri hedef aldığı yönünde eleştirilerde bulunuyor. Örneğin, İsrail'in yanı sıra Suudi Arabistan öncülüğündeki Yemen koalisyonu da geçmişte listeden çıkarılmak için diplomatik baskı yapmıştı. Bu durum, listenin tutarlılığına gölge düşürüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, uzun yıllardır Filistin davasına destek veren ve İsrail'in işgal politikalarını eleştiren bir ülke olarak, bu gelişmeyi yakından takip etmektedir. BM'nin kara liste uygulamasının somutlaşması, Türkiye'nin Filistinli çocukların korunması yönündeki söylemlerini güçlendirebilir. Ayrıca, Türkiye'nin İsrail'le son dönemde normalleşme adımları atmasına rağmen, bu tür kararlar iki ülke ilişkilerinde gerilim yaratabilir. Bölgesel olarak, Türkiye’nin Doğu Akdeniz’deki etkinliği ve İsrail’le enerji iş birliği arayışları, bu tür insani krizlerde denge politikası izlemesini gerektiriyor. Sonuç olarak, bu gelişme Türkiye’nin dış politikasında Filistin meselesine verdiği önemi artırabilir, ancak somut etkileri kara listenin uygulanma biçimine bağlı olacaktır.
