Birleşmiş Milletler uzmanları, İsrail işgali altındaki Batı Şeria'da Yahudi yerleşimcilerin Filistinli sivillere yönelik şiddet eylemlerinde 'endişe verici bir artış' yaşandığı konusunda uyardı. BM İnsan Hakları Konseyi tarafından atanan bağımsız uzmanlar, yerleşimci terörü olarak nitelendirdikleri saldırıların uluslararası hukuku ihlal ettiğini ve İsrail'in bu eylemleri durdurmak için yeterli adım atmadığını belirtti. Öte yandan ABD Başkanı Donald Trump, Hizbullah ve İsrail arasında ateşkes sağlandığını duyurdu.
Gelişmenin arka planı
BM uzmanlarının açıklaması, İsrail'in Batı Şeria'daki yerleşim politikalarının uluslararası toplumda giderek daha fazla eleştirildiği bir döneme denk geldi. Raporda, 2025 yılı boyunca yerleşimci şiddetinin yüzde 40 arttığı, evlere, zeytin ağaçlarına ve tarım arazilerine yönelik saldırıların yoğunlaştığı kaydedildi. Uzmanlar, bu durumun Filistinlilerin yaşam alanlarını daralttığını ve İsrail güçlerinin müdahale etmemesinin şiddeti teşvik ettiğini vurguladı.
Trump'ın açıkladığı ateşkes ise Lübnan sınırında haftalardır süren çatışmaların ardından geldi. Hizbullah ve İsrail arasında karşılıklı roket atışları sonucu ölenlerin sayısı 30'u aşmıştı. Ateşkesin, ABD'nin arabuluculuğunda ve Fransa'nın da desteğiyle sağlandığı belirtildi. Ancak analistler, anlaşmanın kalıcı olup olmayacağı konusunda şüpheci.
Bölgesel boyut
Yerleşimci şiddetindeki artış, sadece Filistin-İsrail çatışmasını değil, tüm Ortadoğu dengelerini etkiliyor. BM raporu, bu eylemlerin iki devletli çözümün uygulanabilirliğini baltaladığını ve bölgede yeni bir şiddet sarmalını tetikleyebileceğini uyarısında bulunuyor. Ateşkes ise Lübnan'da kısa vadeli bir rahatlama sağlasa da, Hizbullah'ın İsrail'e karşı elini güçlendirdiği vurgulanıyor. İran destekli örgüt, ateşkesi kendi lehine bir başarı olarak sunarken, İsrail kamuoyu ise hükümete yönelik eleştirilerini artırıyor.
Trump'ın ateşkes duyurusu, aynı zamanda ABD'nin Ortadoğu'da azalan etkisini yeniden tesis etme çabası olarak görülüyor. Ancak Biden yönetimi döneminde İsrail'e yönelik eleştirilerin azalması, Trump'ın açıklamasının ne kadar samimi olduğu sorusunu akıllara getiriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Batı Şeria'da artan yerleşimci şiddeti, Türkiye'nin uzun süredir eleştirdiği İsrail politikalarının bir yansıması. Ankara, Filistin davasına verdiği destekle bölgede etkisini artırmaya çalışıyor, ancak bu gelişmeler Türkiye'nin İsrail ile ticari ve diplomatik ilişkilerinde yeni bir gerilim yaratabilir. Ateşkes ise Lübnan'da istikrarı tehdit eden bir unsur olsa da, Türkiye'nin Doğu Akdeniz'deki enerji çıkarları açısından risk oluşturuyor. Bölgede çatışmanın uzaması, Türkiye'nin Libya ve Suriye'deki pozisyonunu da dolaylı olarak etkileyebilir.
