Birleşmiş Milletler Dünya Gıda Programı (WFP), fon kesintileri nedeniyle küresel gıda yardımında 'eşi görülmemiş' düzeyde bir daralma yaşandığını duyurdu. WFP, azalan bütçesiyle başa çıkmak için ülke ülke 'brutal seçimler' yapmak zorunda kaldığını açıkladı. BM yetkilileri, bu durumun dünya genelinde milyonlarca insanı açlıkla karşı karşıya bırakacağı uyarısında bulundu. Özellikle Asya, Afrika ve Orta Doğu'daki kriz bölgelerinde gıda yardımına erişim ciddi şekilde azaldı.
Fon kesintileri ve artan ihtiyaç
WFP'nin karşı karşıya kaldığı bütçe daralması, bağışçı ülkelerin yardım bütçelerini kısması ve küresel ekonomik belirsizliklerden kaynaklanıyor. Örgüt, bu yıl için ihtiyaç duyulan fonun yalnızca yarısını toplayabildi. Bu durum, özellikle Yemen, Suriye, Afganistan ve Sudan gibi ülkelerde gıda yardımına bağımlı milyonlarca insanı etkiliyor. WFP Başkanı Cindy McCain, 'Daha önce hiç bu kadar zor kararlar almak zorunda kalmamıştık. Ya çocukları besleyeceğiz ya da yetişkinleri; her iki seçenek de kabul edilemez' ifadelerini kullandı.
Kesintilerin en sert hissedildiği bölgelerden biri de Afrika Boynuzu. Bölge, yıllardır süren kuraklık ve çatışmalar nedeniyle zaten kırılgan bir gıda güvenliğine sahip. WFP, Somali'de yardım alan 2 milyon kişiden 1 milyonuna yardımı durdurmak zorunda kaldı. Etiyopya ve Kenya'da da benzer kesintiler yaşanıyor. Örgüt, bu yıl 38 ülkede 86 milyon kişiye yardım ulaştırmayı planlıyor ancak mevcut fonlarla bu hedefin çok gerisinde kalınacağı belirtiliyor.
Küresel etkiler ve yansımalar
Gıda yardımındaki kesintiler, sadece doğrudan açlıkla mücadeleyi değil, aynı zamanda bölgesel istikrarı da tehdit ediyor. Uzmanlar, yetersiz beslenmenin çocuk ölümlerini artıracağı, hastalıkları tetikleyeceği ve göç dalgalarını hızlandıracağı konusunda uyarıyor. Ayrıca, gıda kıtlığı, toplumsal huzursuzlukları ve siyasi istikrarsızlığı körükleyebilir. WFP'nin yaşadığı bu kriz, küresel gıda sisteminin kırılganlığını bir kez daha gözler önüne seriyor. Pandemi sonrası toparlanma süreci, Ukrayna savaşı ve iklim değişikliği kaynaklı aşırı hava olayları, gıda fiyatlarını artırmış ve tedarik zincirlerini bozmuştu. Şimdi ise yardım kuruluşlarının kaynak yetersizliği, krizin derinleşmesine yol açıyor.
Bu durum, uluslararası toplumun insani yardıma olan bağlılığını sorgulatıyor. BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, 'Açlık, küresel bir utançtır. Ülkelerin bütçelerinde kesinti yaparken en savunmasızları korumaları gerekir' diyerek bağışçılara çağrıda bulundu. Ancak şu ana kadar somut bir adım atılmış değil.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, insani yardım alanında uluslararası alanda önemli bir aktör konumunda. Özellikle Suriye, Somali ve Filistin gibi bölgelere düzenli olarak gıda yardımı sağlıyor. WFP'nin yaşadığı fon kesintisi, Türkiye'nin de bu krizden dolaylı olarak etkilenmesine neden olabilir; çünkü yardım boşlukları, Türkiye'nin sınır komşularında istikrarsızlığı artırabilir. Ayrıca, Türkiye'nin ev sahipliği yaptığı milyonlarca mülteci, küresel gıda krizinden doğrudan etkilenecek gruplar arasında. Türkiye'nin, uluslararası topluma yönelik çağrıları desteklemesi ve mevcut yardım programlarını sürdürmesi, krizin bölgesel etkilerini hafifletmeye yardımcı olabilir. Bununla birlikte, Türkiye'nin kendi tarımsal üretimini artırma ve gıda güvenliğini güçlendirme çabaları, küresel belirsizlikler karşısında önem kazanıyor.
