Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, ülkelerin gerçek yüzölçümlerini doğru şekilde gösteren yeni bir dünya haritasının kabul edilmesi için oylama yapmaya hazırlanıyor. Afrika ülkelerinin öncülük ettiği kampanya, yüzyıllardır kullanılan Mercator projeksiyonunun terk edilmesi çağrısında bulunuyor. Oylamanın önümüzdeki haftalarda yapılması bekleniyor.
Mercator Projeksiyonuna Yönelik Eleştiriler
1569'da Gerardus Mercator tarafından geliştirilen ve denizcilikte kullanılmak üzere tasarlanan Mercator projeksiyonu, dünya haritalarında yaygın olarak kullanılıyor. Ancak bu projeksiyon, özellikle ekvatora yakın bölgeleri olduğundan küçük, kutuplara yakın bölgeleri ise olduğundan büyük gösteriyor. Örneğin, Grönland haritada Afrika'dan daha büyük görünse de gerçekte Afrika'nın yüzölçümü Grönland'ın 14 katı. Benzer şekilde, Avrupa ve Kuzey Amerika, Güney Amerika ve Afrika'dan daha büyük gösteriliyor.
Afrika Birliği ve destekçileri, bu çarpıklığın sömürgecilik döneminden kalma algıları güçlendirdiğini ve Afrika'nın küresel ölçekteki önemini hafife aldığını savunuyor. Kampanya sözcüsü, "Mercator haritası sadece coğrafi bir araç değil, aynı zamanda bir güç ilişkileri haritasıdır. Çocuklarımıza yanlış bir dünya resmi öğretiliyor" dedi.
Kampanya, hükümetlere, okullara ve teknoloji şirketlerine çağrıda bulunarak, haritalarında Mercator yerine "eşit alan" projeksiyonlarını (örneğin Gall-Peters veya Equal Earth) kullanmalarını istiyor. Google Maps ve Apple Maps gibi platformların da bu değişimi benimsemesi hedefleniyor.
BM Oylaması ve Beklentiler
BM Genel Kurulu'nda yapılacak oylamanın bağlayıcılığı olmayacak; ancak sembolik önemi büyük. Öneri, BM Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO) tarafından da destekleniyor. Oylamanın kabul edilmesi halinde, BM üyesi ülkelerden eğitim müfredatlarını ve resmi haritalarını gözden geçirmeleri istenecek.
Bazı ülkeler ise değişime temkinli yaklaşıyor. Özellikle Kuzey Amerika ve Avrupa ülkelerinden bazı temsilciler, Mercator'un denizcilik ve havacılık gibi pratik kullanımlar için hala önemli olduğunu, ancak eğitim materyallerinde alternatif projeksiyonların kullanılabileceğini belirtiyor. Tartışmalar, haritaların tarafsız olup olmadığı ve kartografyanın siyasetle ilişkisi etrafında dönüyor.
Küresel ve Bölgesel Etkiler
Harita projeksiyonları, tarih boyunca güç ve temsil mücadelesinin bir parçası oldu. Mercator'un seçilmesi, 16. yüzyılda Avrupa'nın deniz ticaretindeki hakimiyetini yansıtıyordu. Bugün ise Afrika'nın kendi hikayesini anlatma çabası, küresel Güney'in sesini yükseltme çabasının bir parçası. Değişim, sadece haritaları değil, aynı zamanda dünya algısını da dönüştürebilir.
Teknoloji şirketlerinin bu çağrıya ne kadar hızlı yanıt vereceği belirsiz. Google, 2018'de 3D haritalara geçiş yapmış olsa da hala Mercator tabanlı görünümü kullanıyor. Apple ise 2023'te bazı bölgelerde yeni bir projeksiyon denediğini duyurmuştu.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, BM oylamasında aktif bir rol alabilir. Coğrafi konumu itibarıyla hem Avrupa hem Asya hem de Afrika'ya komşu olan Türkiye, harita projeksiyonlarının temsil adaleti konusunda hassas olabilir. Eğitim müfredatında Mercator kullanımı yaygın; olası bir değişim, ders kitaplarının ve atlasların güncellenmesini gerektirecek. Ayrıca Türkiye, Afrika açılımı politikası kapsamında bu tür sembolik adımları destekleyerek kıtayla ilişkilerini güçlendirebilir. Teknoloji firmalarının harita uygulamalarındaki değişiklikler ise kullanıcıları doğrudan etkileyebilir.
