Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres, on yılı aşkın süredir devam eden kanlı iç savaşın ardından ülkenin yeniden inşası çabalarına destek vermek amacıyla cumartesi günü Şam'a ayak bastı. Guterres'in üç günlük ziyareti, BM Genel Sekreteri'nin Suriye'ye iç savaşın başlangıcından bu yana yaptığı ilk ziyaret olma özelliğini taşıyor. Ziyaret kapsamında Guterres'in Suriyeli yetkililer, sivil toplum kuruluşları ve farklı dini grupların temsilcileriyle görüşmesi bekleniyor.
Ziyaretin Arka Planı ve Beklentiler
Guterres'in Şam ziyareti, Suriye'de Aralık ayında Beşar Esad rejiminin devrilmesinin ardından kurulan geçiş hükümetiyle uluslararası toplum arasındaki angajmanın güçlendirilmesi açısından kritik bir adım olarak değerlendiriliyor. BM Sözcüsü Stephane Dujarric tarafından yapılan açıklamada, Genel Sekreter'in çok dinli ve çok kültürlü Suriye toplumunun karşılaştığı zorluklara dikkat çekmesi ve ülkenin yeniden imarı için kapsamlı desteğin önemini vurgulaması bekleniyor.
Ziyaret, Suriye'nin kilit noktalarında güvenlik tehditlerinin sürdüğü ve insani krizin derinleştiği bir dönemde gerçekleşiyor. Bir milyondan fazla Suriyeli mülteci, komşu ülkelerden ülkelerine dönmeye başladı. Ancak altyapının büyük ölçüde tahrip olması ve ekonomik durgunluk, geri dönüşleri ciddi biçimde kısıtlıyor. Guterres'in burada özellikle insani yardım koridorlarının açılması ve finansal kaynak yaratılması konusunda çağrıda bulunması bekleniyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Guterres'in Şam ziyareti, Suriye'deki yönetim değişikliği sonrası bölgesel güç dinamiklerini yakından ilgilendiriyor. Rusya ve İran'ın Suriye'deki askeri varlığını sürdürmesi, Türkiye'nin kuzeyde güvenlik kuşağı oluşturması ve İsrail'in zaman zaman düzenlediği hava saldırıları, ülkenin geleceği açısından belirsizlik yaratıyor. BM Genel Sekreteri'nin bu karmaşık ortamda diplomatik girişimlerini yoğunlaştırması, uluslararası toplumun Suriye'ye yönelik angajmanında yeni bir dönemin sinyalini veriyor.
Öte yandan ABD ve Avrupa Birliği'nin Suriye'ye yönelik yaptırımları, geçiş hükümetinin ekonomik toparlanma çabalarını engeller nitelikte. Guterres'in ziyareti, bu yaptırımların hafifletilmesi yönündeki uluslararası tartışmalara ivme kazandırabilir. BM'nin bu süreçte oynayacağı rol, Suriye halkının geleceği açısından belirleyici olacak.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Guterres'in Şam ziyareti, Türkiye'nin Suriye politikası açısından da önem taşıyor. Türkiye, Esad sonrası süreçte Suriye'nin toprak bütünlüğünü ve siyasi birliğini öncelikli olarak savunuyor. Ziyaretin, Türkiye'nin desteklediği geçiş sürecine uluslararası meşruiyet kazandırması bakımından olumlu bir gelişme olduğu söylenebilir. Ayrıca, BM'nin Suriye'de istikrarın sağlanmasına yönelik çabaları, Türkiye'nin güney sınırındaki tehditleri azaltma hedefiyle örtüşüyor. Türkiye, mülteci akınının devam etmesini engellemek ve PKK/YPG'nin kazanım elde ettiği bölgelerde durumu kontrol altına almak istiyor. Bu bağlamda Guterres'in ziyareti, Ankara ile Şam arasındaki normalleşme sürecine uluslararası zeminde destek sağlayabilir.
