Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres, çete şiddetinin pençesindeki Haiti'ye yarın yapacağı ziyaretle, bu yoksul Karayip ülkesindeki şiddet mağdurlarıyla dayanışma mesajı verecek. Guterres, ülkeyi kasıp kavuran çetelerin yol açtığı insani felakete dikkat çekmek ve uluslararası toplumun desteğini yeniden canlandırmak amacıyla Haiti'ye gidiyor. Ziyaret, aynı zamanda siyasi, ekonomik ve güvenlik alanlarında derin kriz yaşayan Haiti'nin kırılgan durumunu bir kez daha küresel gündeme taşıyacak.
Yıllardır süren kriz derinleşiyor
Haiti, 2021 yılında dönemin Devlet Başkanı Jovenel Moïse'in suikastından bu yana siyasi istikrarsızlıkla sarsılıyor. Seçimlerin ertelenmesi, yönetim boşluğu ve artan çete şiddeti, ülkeyi neredeyse işlevsiz bir devlet haline getirdi. Başkent Port-au-Prince'in yüzde 80'inden fazlası çetelerin kontrolünde. Bu çeteler, cinayet, tecavüz ve adam kaçırma gibi suçları yaygınlaştırarak halkı terör altında tutuyor. Birleşmiş Milletler verilerine göre, 2024'ün ilk yarısında 3.000'den fazla kişi çete şiddeti nedeniyle hayatını kaybetti. Kriz, Haiti ekonomisini de çökertti; enflasyon üç haneli rakamlara ulaşırken, temel gıda ve sağlık hizmetlerine erişim imkansızlaştı. Milyonlarca insan açlıkla karşı karşıya.
Bölgesel ve küresel boyut
Haiti'deki kriz, yalnızca bölgesel güvenlik için değil, aynı zamanda küresel insani yardım mekanizmaları için de bir sınav niteliği taşıyor. Geçtiğimiz yıl Birleşmiş Milletler, çetelerle mücadele için Kenya liderliğinde çok uluslu bir güvenlik gücü konuşlandırılmasını onaylamıştı. Ancak bu gücün etkinliği, yetersiz finansman ve lojistik sorunlar nedeniyle sınırlı kalıyor. Guterres'in ziyareti, bu misyona uluslararası desteğin artırılması için bir çağrı niteliği taşıyor. Ayrıca, Haiti'deki istikrarsızlık, Karayipler ve Latin Amerika genelinde düzensiz göç ve uyuşturucu kaçakçılığı gibi sorunları körüklüyor. ABD ve Kanada gibi ülkeler, Haiti'deki durumun bölgesel güvenlik üzerindeki etkilerini yakından izliyor. Guterres'in ziyareti, aynı zamanda Haiti'ye yönelik uluslararası insani yardım taahhütlerinin artırılmasını hedefliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Haiti'deki kriz, Türkiye'nin doğrudan bir müdahalede bulunmadığı bir bölgede yaşanmakla birlikte, küresel insani krizlerin yönetimi ve uluslararası barışın korunması açısından önem taşımaktadır. Türkiye, Birleşmiş Milletler'in barışı koruma ve insani yardım misyonlarına katkı sağlayan bir ülke olarak, Haiti benzeri krizlerin çözümüne yönelik çok taraflı çabaları desteklemektedir. Ayrıca, bu tür krizlerin yarattığı düzensiz göç dalgaları, dolaylı olarak Türkiye'yi de etkileyebilecek bölgesel istikrarsızlıklara yol açabilir. Bu nedenle, Guterres'in Haiti ziyareti ve uluslararası toplumun krize yanıtı, Türkiye'nin dış politikada çok taraflılık ve insani diplomasi vurgusuyla örtüşmektedir.
