Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, kurulduğu günden bu yana sayısız unutulmaz ana sahne oldu. Dünya liderlerinin bir araya geldiği bu platformda zaman zaman diplomatik nezaket sınırları zorlandı, zaman zaman da tarihi konuşmalar yapıldı. İşte BM Genel Kurulu'nda akıllarda kalan o anlardan bazıları.
Soğuk Savaş'tan günümüze: Kürsüdeki ayakkabı ve ötesi
1960 yılında Sovyetler Birliği lideri Nikita Khrushchev, BM Genel Kurulu'nda bir Filipinli delegasyonun konuşmasını protesto etmek için ayakkabısını masaya vurarak ün kazandı. O dönemde Soğuk Savaş gerilimi tüm dünyada hissediliyordu ve Khrushchev'in bu hareketi, Doğu-Batı rekabetinin sembolik bir yansıması olarak tarihe geçti. Khrushchev ayrıca Batı'yı sert bir dille eleştirmiş ve "Sizi gömeceğiz" sözleriyle hafızalara kazınmıştı.
2006 yılında Venezuela Devlet Başkanı Hugo Chavez, kürsüye çıktığında ABD Başkanı George W. Bush'u "şeytan" olarak nitelendirdi ve "Dün buraya şeytan geldi. Burası hâlâ kükürt kokuyor." dedi. Bu sözler, o dönemde ABD-Venezuela ilişkilerindeki gerilimi gözler önüne serdi. Chavez'in konuşması, Latin Amerika'da ABD karşıtlığının sembolik bir ifadesi olarak yorumlandı.
2017'de ABD Başkanı Donald Trump, BM Genel Kurulu'nda yaptığı konuşmada Kuzey Kore'yi "tamamen yok etme" tehdidinde bulundu ve "Roket Adam" ifadesiyle Kim Jong-un'u hedef aldı. Bu konuşma, dünyada büyük yankı uyandırdı ve Kuzey Kore ile ABD arasındaki gerilimi daha da artırdı. Trump ayrıca İran anlaşmasını eleştirerek İran'ı "terörizmin baş destekçisi" olmakla suçladı.
Diplomasi ve gösterilerin buluşma noktası
BM Genel Kurulu sadece liderlerin konuşmalarına değil, aynı zamanda çeşitli protestolara da sahne oldu. 2019'da İsveçli iklim aktivisti Greta Thunberg, BM İklim Zirvesi'nde yaptığı duygusal konuşmayla dikkatleri üzerine çekti. "How dare you?" (Nasıl cüret edersiniz?) diyerek dünya liderlerini iklim değişikliği konusunda harekete geçmeye çağırdı. Thunberg'in konuşması, küresel iklim hareketinin simgesi haline geldi.
2018'de ABD Başkanı Donald Trump, Genel Kurul'da yaptığı konuşmada küreselciliği eleştirerek "Vatanseverler doktrini"ni savundu ve uluslararası kurumlara meydan okudu. Bu konuşma, ABD'nin çok taraflılıktan uzaklaşmasının bir göstergesi olarak algılandı.
2022'de Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, Rusya'nın işgalini kınayan bir video konuşma yaptı ve BM'den Rusya'yı cezalandırmasını istedi. Zelenski, konuşmasında Rusya'nın BM Güvenlik Konseyi'ndeki veto hakkının kaldırılması çağrısında bulundu. Bu konuşma, savaşın BM çatısı altında ele alınış biçimini gözler önüne serdi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
BM Genel Kurulu'ndaki bu tür olaylar, Türkiye'nin çok taraflı diplomasi anlayışı ve BM reformu çağrıları açısından önem taşıyor. Türkiye, "Dünya beşten büyüktür" söylemiyle Güvenlik Konseyi'nin yapısını eleştiriyor ve daha kapsayıcı bir BM yönetimini savunuyor. Khrushchev'den Trump'a uzanan bu anlar, BM'nin güç dengelerini ve diplomatik üslubun nasıl değiştiğini gösteriyor. Türkiye, bölgesel ve küresel krizlerde BM platformunu etkin kullanarak sesini duyurmaya çalışıyor. Özellikle Ukrayna savaşı ve iklim değişikliği gibi konularda Türkiye'nin arabuluculuk rolü, BM çatısı altında daha da önem kazanıyor. Bu anlar, Türk dış politikasının çok taraflılığa verdiği önemi teyit ediyor.
