Birleşmiş Milletler, süper boyutlu bir El Niño olayının küresel ekonomiyi ve piyasaları ciddi şekilde tehdit ettiği uyarısında bulundu. Son modellemeler, sel, kuraklık ve aşırı sıcaklıkların Şubat 2027'ye kadar etkili olacağını gösteriyor. Uzmanlar, 'aşırı hava olaylarının tehlike bölgesi' olarak nitelendirdikleri bu dönemde tarımsal üretim, enerji talebi ve tedarik zincirlerinde büyük aksamaların yaşanabileceğini belirtiyor.
El Niño'nun Derinleşen Etkisi
Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO) tarafından paylaşılan son verilere göre, Pasifik Okyanusu'ndaki deniz yüzeyi sıcaklıklarının ortalamanın çok üzerinde seyretmesi, 2024 sonundan itibaren etkisini artıran El Niño'nun benzeri görülmemiş bir şiddette devam edeceğine işaret ediyor. WMO, bu durumun önümüzdeki üç yıl boyunca küresel hava düzenlerini alt üst edeceğini ve özellikle tropikal bölgelerde yaşamı olumsuz etkileyeceğini vurguluyor.
El Niño, normalde Güney Amerika kıyılarında sıcak suyun yüzeye çıkmasıyla oluşan bir iklim olayı olsa da, bu kez 'süper El Niño' olarak adlandırılan ve çok daha geniş bir alanı etkileyen bir formda karşımıza çıkıyor. Uzmanlar, bu tür olayların 2026-2027 döneminde tarımsal üretimi %20'ye varan oranlarda düşürebileceğini, gıda fiyatlarında keskin artışlara yol açabileceğini öngörüyor.
Küresel Ekonomi ve Piyasalara Olası Yansımaları
Dünya Bankası ve IMF gibi kuruluşlar, El Niño'nun tetikleyeceği aşırı hava koşullarının küresel GSYİH üzerinde 3 trilyon dolara varan kayba neden olabileceğini tahmin ediyor. Özellikle tarım ürünleri, enerji ve sigorta sektörleri risk altında. Kuraklık nedeniyle hidroelektrik üretiminin azalması, enerji fiyatlarını yukarı çekebilir; seller ise altyapıyı ve tedarik zincirlerini felç edebilir.
Finans piyasalarında da dalgalanma bekleniyor. Emtia fiyatlarında spekülatif hareketler, tarım vadeli işlemlerinde rekor kırılması ve sigorta primlerinde artış şimdiden gözlemleniyor. Analistler, gelişmekte olan ülkelerin bu şoklara karşı daha kırılgan olduğunu, çünkü bu ülkelerin tarıma ve doğal kaynaklara daha bağımlı olduğunu belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
El Niño'nun Türkiye'ye doğrudan etkisi sınırlı olsa da, dolaylı yollardan önemli sonuçlar doğurabilir. Türkiye, tarımsal ürün ithalatında ve enerji tedarikinde küresel fiyatlara bağımlı olduğundan, gıda ve enerji enflasyonunda artış yaşanabilir. Ayrıca, Akdeniz havzasında beklenen aşırı sıcaklık ve kuraklık, Türkiye'nin tarımsal üretimini ve su kaynaklarını olumsuz etkileyebilir. Hükümetin, olası kuraklık senaryolarına karşı şimdiden önlem alması ve gıda arz güvenliğini sağlaması kritik önem taşıyor.
