Birleşmiş Milletler, 450 yıldır dünya genelinde en yaygın kullanılan harita projeksiyonu olan Mercator'un Afrika'yı olduğundan çok daha küçük gösterdiğini belirterek, kıtanın gerçek boyutunu yansıtan yeni bir harita yayımladı. BM yetkilileri, bu değişikliğin sadece kartografik bir düzeltme değil, aynı zamanda küresel algıyı ve kaynak dağılımını etkileyecek bir adım olduğunu vurguladı. Yeni harita, Afrika'nın yüzölçümünün ABD, Çin, Hindistan ve Japonya'nın toplamından daha büyük olduğunu açıkça gösteriyor.
Mercator'un 450 Yıllık Gölgesi
1569 yılında Gerardus Mercator tarafından geliştirilen projeksiyon, denizcilik için pratik bir çözüm sunarken, yüzey alanlarını ciddi şekilde çarpıtıyor. Mercator projeksiyonunda kutuplara yakın bölgeler olduğundan çok daha büyük, ekvatora yakın bölgeler ise olduğundan çok daha küçük görünüyor. Bu nedenle Grönland, Afrika'dan daha büyük gösteriliyor; oysa gerçekte Afrika, Grönland'ın 14 katı büyüklüğünde.
BM'nin yeni haritası, Gall-Peters veya Equal Earth gibi eşit alanlı projeksiyonlardan biri kullanılarak hazırlandı. Bu projeksiyonlar, kıtaların gerçek oranlarını koruyor. Uzmanlar, Mercator'un emperyalizm döneminde Avrupa merkezli bir dünya görüşünü pekiştirdiğini ve Afrika'nın küçük gösterilerek sömürgeci zihniyete hizmet ettiğini belirtiyor.
BM Genel Sekreteri, yeni haritanın eğitimden kalkınmaya kadar birçok alanda kullanılacağını, özellikle Afrika'nın küresel iklim müzakerelerinde ve ekonomik forumlarda hak ettiği temsili elde etmesi için bir araç olacağını söyledi.
Küresel Algı ve Kaynak Dağılımı
Harita değişikliği, uluslararası ilişkilerde sembolik ama etkili bir hamle olarak değerlendiriliyor. Afrika ülkeleri, yıllardır küresel karar alma mekanizmalarında yeterince temsil edilmediklerini savunuyor. Gerçek yüzölçümüne göre Afrika, dünya yüzeyinin %20'sini kaplıyor ve 1,3 milyar insana ev sahipliği yapıyor. Ancak BM Güvenlik Konseyi'nde daimi üye yok ve uluslararası kurumlarda ağırlığı sınırlı.
Uzmanlar, harita algısının sömürgecilik sonrası dönemde de devam ettiğini, Afrika'nın küçük gösterilmesinin yatırım ve yardım kararlarını etkilediğini belirtiyor. Yeni harita, küresel kamuoyunda Afrika'nın stratejik önemini artırabilir. Özellikle Çin, Hindistan ve Rusya'nın Afrika'da artan etkinliği düşünüldüğünde, Batı'nın da kıtaya bakışını gözden geçirmesi gerekebilir.
BM, yeni haritayı tüm üye ülkelere dağıtarak eğitim müfredatlarında ve resmi belgelerde kullanılmasını teşvik edecek. Harita, aynı zamanda iklim değişikliğiyle mücadelede Afrika'nın rolüne dikkat çekmek için de kullanılacak; çünkü kıta, dünyanın en büyük karbon yutaklarından biri olan Kongo Havzası'na ev sahipliği yapıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, son yıllarda Afrika'da etkinliğini artıran bir dış politika izliyor. 2005'i 'Afrika Yılı' ilan eden Türkiye, kıtadaki büyükelçilik sayısını 12'den 42'ye çıkardı ve TİKA aracılığıyla kalkınma projeleri yürütüyor. BM'nin harita değişikliği, Türkiye'nin Afrika'ya yönelik algısını ve stratejik yaklaşımını olumlu etkileyebilir. Gerçek boyutuyla Afrika, Türk yatırımcılar için daha cazip bir pazar olarak görülebilir. Ayrıca Türkiye, BM'nin bu adımını destekleyerek Afrika ülkeleriyle olan diplomatik ilişkilerini güçlendirebilir. Harita, Türkiye'nin Afrika açılımına yönelik kamuoyu desteğini de artırabilir.
