Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi (BMGK), Afganistan'daki görev süresi dolmak üzere olan BM Yardım Misyonu'nun (UNAMA) yetkisini bir yıl daha uzatma kararı aldı. 17 Mart 2026 tarihine kadar geçerli olacak yeni görev süresi, Taliban yönetimindeki ülkede barış çabalarının desteklenmesi, insan haklarının izlenmesi ve insani yardım koordinasyonunun sürdürülmesini kapsıyor. Karar, 15 üyeli konseyde 14 lehte oyla kabul edilirken, Rusya çekimser kaldı. Rusya'nın çekimser kalmasına gerekçe olarak, karar metninde Taliban'a yönelik "kapsayıcı yönetim" çağrısının yeterince vurgulanmaması gösterildi.
UNAMA'nın Yeni Dönem Öncelikleri
BMGK kararına göre UNAMA, önümüzdeki bir yıl boyunca Afganistan'daki siyasi süreci kolaylaştırmaya, insan hakları ihlallerini belgelemeye ve ülkedeki insani krizin yönetimine katkıda bulunmaya devam edecek. Görev kapsamında özellikle kadın ve kız çocuklarının eğitim ve çalışma haklarına erişimi, etnik azınlıkların durumu ve medya özgürlüğü gibi konular öncelikli alanlar olarak belirlendi. UNAMA ayrıca, Taliban'ın 2021'de iktidara gelmesinden bu yana uluslararası toplum tarafından tanınmayan yönetimle diyaloğu sürdürecek. BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, Afganistan'da “bir milyondan fazla insanın akut gıda güvensizliğiyle karşı karşıya olduğunu” vurgulayarak, misyonun insani yardım koordinasyon rolünün kritik önem taşıdığını belirtti.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Afganistan'ın istikrarı, başta Pakistan, İran ve Orta Asya ülkeleri olmak üzere bölgesel güvenlik açısından hayati öneme sahip. Ülkede faaliyet gösteren DEAŞ-Horasan (IŞİD-K) gibi terör örgütleri, hem Afganistan hem de komşu ülkeler için tehdit oluşturuyor. ABD'nin 2021'deki çekilmesinin ardından Batılı ülkelerin Afganistan'la diplomatik ilişkileri asgari düzeyde tutması, insani yardım akışını zorlaştırırken, Çin ve Rusya gibi ülkeler Taliban'la ekonomik ve siyasi temaslarını artırıyor. Çin, Afganistan'ın doğal kaynaklarına (bakır, lityum) ilgi gösterirken, Rusya ise terör tehdidi ve uyuşturucu kaçakçılığı konularında işbirliği arayışında. BM'nin görev süresini uzatması, uluslararası toplumun Afganistan'da bir boşluk oluşmasını engelleme çabası olarak değerlendiriliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Afganistan'da istikrarın sağlanmasını kendi güvenliği açısından önemli görmektedir. Taliban'ın 2021'de yönetimi ele geçirmesinin ardından Ankara, Kabil Büyükelçiliği'ni açık tutan az sayıdaki ülkeden biri olmuş, insani yardımlarını sürdürmüştür. UNAMA'nın görev süresinin uzatılması, Türkiye'nin Afganistan'daki diplomatik ve insani çabalarıyla uyumlu bir gelişmedir. Ayrıca, Türkiye'nin Pakistan ve Orta Asya cumhuriyetleriyle olan bağları, Afganistan'daki gelişmeleri bölgesel bir perspektiften takip etmesini gerektirmektedir. Türkiye, özellikle Afgan mülteci akını ve terörle mücadele konularında BM misyonunun çalışmalarını desteklemektedir. Bu nedenle, kararın Türkiye'nin bölgesel istikrar politikalarına dolaylı da olsa olumlu katkı sağlaması beklenir.
