On yıl önce şiddetli çatışmaların harabeye çevirdiği Libya'nın en eski ve en büyük üniversitesi Bingazi Üniversitesi'nde öğrenciler, yeniden geleceğe umutla bakıyor. 2011 yılında Muammer Kaddafi'nin devrilmesi ve öldürülmesiyle sonuçlanan ayaklanmaların ardından ülke iç savaşa sürüklenmiş, üniversite kampüsü ağır hasar görmüştü. Şimdi ise yeniden inşa çalışmaları hız kazanmış durumda. Öğrenciler, eğitimlerine devam etmek için büyük bir azim gösterirken, üniversite yönetimi de modern derslikler ve laboratuvarlar inşa ederek eğitim kalitesini artırmayı hedefliyor.
Gelişmenin arka planı: Savaşın yıkımı ve yeniden doğuş
Bingazi Üniversitesi, 1955 yılında kuruldu ve Libya'nın ilk yükseköğretim kurumu olma özelliğini taşıyor. Ancak 2014-2017 yılları arasında şehirde yaşanan yoğun çatışmalar, üniversiteyi neredeyse tamamen kullanılamaz hale getirdi. Kampüsün birçok binası bombalanmış, kütüphane ve laboratuvarlar yağmalanmıştı. Çatışmalar nedeniyle eğitime ara verilmek zorunda kalınmış, birçok akademisyen ve öğrenci ülkeyi terk etmişti. Bugün ise durum değişiyor. Libya merkezi hükümeti ve Birleşmiş Milletler'in desteğiyle başlatılan restorasyon projeleri sayesinde üniversite yeniden ayağa kalkıyor. Yeni inşa edilen binalar, modern teknolojiyle donatılıyor. Öğrenci sayısı her geçen yıl artıyor. 2023 itibarıyla 25 bini aşkın öğrenci eğitim görüyor. Üniversite yönetimi, özellikle mühendislik, tıp ve enerji alanlarında uzmanlaşmış bir müfredat geliştirerek Libya'nın yeniden yapılanmasına katkı sağlamayı amaçlıyor.
Bölgesel ve küresel boyut: Libya'nın istikrarı bölge için kritik
Libya, 2011'den bu yana siyasi istikrarsızlık ve silahlı çatışmalarla boğuşuyor. Ülkenin doğusunda Tobruk merkezli bir hükümet, batısında ise Trablus merkezli Ulusal Mutabakat Hükümeti bulunuyor. Bu bölünmüş yapı, eğitim sistemini de olumsuz etkilemişti. Ancak son yıllarda ateşkes anlaşmaları ve siyasi diyalog girişimleri sayesinde görece bir sükûnet sağlanmış durumda. Bingazi Üniversitesi'nin toparlanması, Libya'nın normalleşme sürecinin önemli bir göstergesi olarak değerlendiriliyor. Uzmanlar, eğitim kurumlarının yeniden işlev kazanmasının ülkenin uzun vadeli istikrarı için kritik olduğunu vurguluyor. Ayrıca Libya'nın zengin petrol ve doğalgaz kaynakları, bölgesel güçlerin ve küresel aktörlerin ilgisini çekmeye devam ediyor. Bu nedenle Libya'daki her olumlu gelişme, Doğu Akdeniz ve Kuzey Afrika'da dengeleri etkileyebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Libya'nın istikrarı, Türkiye'nin Doğu Akdeniz politikası ve enerji çıkarları açısından hayati önem taşıyor. Türkiye, Ulusal Mutabakat Hükümeti ile imzaladığı deniz yetki alanları anlaşması ve askeri iş birliği sayesinde Libya'da önemli bir aktör haline geldi. Bingazi Üniversitesi'nin yeniden canlanması, Türk inşaat ve eğitim şirketleri için fırsatlar yaratabilir. Ayrıca Türkiye'nin Libya'da istikrarı desteklemesi, bölgedeki nüfuzunu pekiştirecek ve Doğu Akdeniz'deki doğalgaz kaynaklarının paylaşımında elini güçlendirecektir. Dolayısıyla, eğitim alanındaki bu olumlu gelişme, Türkiye'nin uzun vadeli stratejik hedefleriyle örtüşmektedir.
