Beyaz Saray, Başkan Donald Trump'ın geçtiğimiz hafta hayatını kaybeden Senatör Lindsey Graham'ın (R-S.C.) hazırladığı Rusya'ya yönelik yaptırım tasarısını desteklediğini doğruladı. Beyaz Saray yetkilisi Pazartesi günü The Hill'e yaptığı açıklamada, Trump'ın tasarıya verdiği desteğin altını çizdi. Haber, Capitol Hill'de Senatör Jeanne Shaheen'in (D-N.H.) liderliğinde yürütülen ve Kongre üyelerini Graham'ın anısına bu yasayı geçirmeye teşvik eden çabaların yoğunlaştığı bir döneme denk geldi. Graham'ın geçen hafta bir trafik kazasında hayatını kaybetmesinin ardından, tasarıya ilişkin siyasi destek önemli ölçüde arttı.
Gelişmenin Arka Planı
Senatör Lindsey Graham, uzun yıllardır Rusya'ya karşı sert yaptırımlar uygulanmasını savunan isimlerden biriydi. Özellikle 2014'te Rusya'nın Kırım'ı ilhakı ve 2022'de Ukrayna'yı işgalinin ardından Moskova'ya karşı ekonomik baskıların artırılması çağrısında bulunuyordu. Graham'ın hazırladığı son yaptırım tasarısı, Rus enerji sektörüne, finans kurumlarına ve savunma sanayisine yeni kısıtlamalar getirmeyi, ayrıca Rusya'ya karşı insan hakları ihlalleri nedeniyle bireysel yaptırımları genişletmeyi hedefliyor.
Beyaz Saray'ın desteği, Trump yönetiminin Rusya politikasında daha önce görülen çelişkili sinyallerin ardından geldi. Başkan Trump, geçmişte Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile yakın ilişkiler kurmakla eleştirilmiş, bazı yaptırımlara karşı çıkmıştı. Ancak Graham'ın tasarısına verilen destek, Trump'ın Kongre'deki Cumhuriyetçi müttefiklerinin baskısı altında şekillenmiş olabilir. Senatör Shaheen, tasarının Graham'ın mirasını yaşatacağını ve iki partili bir mutabakatla kabul edilmesi gerektiğini vurguluyor.
Tasarının Kongre'deki süreci hala belirsiz. Demokratlar çoğunlukta olmasına rağmen, bazı Cumhuriyetçi senatörlerin güçlü yaptırımlara karşı çekinceleri bulunuyor. Özellikle enerji şirketlerinin ve tarım sektörünün Rusya pazarına erişiminin kısıtlanmasından endişe duyduğu biliniyor. Bununla birlikte Graham'ın ölümü, tasarıya duygusal bir boyut kazandırarak geçiş şansını artırabilir.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu yaptırım tasarısı, Rusya'ya karşı uluslararası baskının bir parçası olarak değerlendiriliyor. ABD ve Avrupa Birliği, Ukrayna savaşı nedeniyle Moskova'ya bir dizi yaptırım uygulamış olsa da, özellikle enerji alanındaki kısıtlamaların etkisi sınırlı kalmıştı. Yeni tasarı, Rus ham petrolüne tavan fiyat uygulamasını sıkılaştırmayı ve LNG ihracatına yeni sınırlamalar getirmeyi öngörüyor.
Rusya-ABD ilişkileri, Ukrayna savaşı ve Rus muhalif lider Aleksey Navalny'nin ölümü sonrası en düşük seviyeye inmişti. Moskova, yeni yaptırımları 'düşmanca bir adım' olarak nitelendirirken, Çin ve Hindistan gibi ülkelerin enerji ithalatında Rusya'ya alternatif oluşturması bekleniyor. Öte yandan, Avrupa ülkeleri doğalgaz tedariki konusunda halen Rusya'ya bağımlı olduğu için, yaptırımların kıtada enerji fiyatlarını daha da artırabileceği endişesi var.
Analistlere göre, Graham'ın tasarısı Kongre'den geçse bile küresel enerji piyasalarında kısa vadede büyük bir değişim yaratması beklenmiyor. Ancak uzun vadede Rusya'nın enerji gelirlerini azaltarak Moskova'nın savaş bütçesini daraltabilir. Ayrıca, bu adımın Çin ile Rusya arasındaki ticari bağları da etkileyebileceği düşünülüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Rusya'ya uygulanan yaptırımlarda ‘denge politikası’ izliyor. ABD yaptırımlarının sıkılaşması, Türkiye'nin Rus doğalgazına olan bağımlılığı ve Akkuyu Nükleer Santrali gibi projelerdeki işbirliği nedeniyle Ankara'yı zorlayabilir. Özellikle enerji alanındaki kısıtlamalar, Türkiye'nin Rusya'dan yaptığı doğalgaz ithalatını etkileyebilir veya alternatif tedarikçilere yönelmesine yol açabilir. Ayrıca, Türk bankalarının Rusya ile finansal ilişkileri ABD'nin ikincil yaptırımlarına maruz kalma riski taşıyor. Jeopolitik olarak, Türkiye'nin Ukrayna savaşında arabulucu rolü bu yaptırımların dolaylı etkilerini hissettirebilir.
