Arjantin Devlet Başkanı Javier Milei, ülkenin kuruluşundan bu yana süregelen ve beyazlığı medeniyetle özdeşleştiren bir devlet geleneğini daha da derinleştiriyor. Bu yaklaşım, Arjantin'in ulusal kimliğinin temel taşlarından biri olan “beyaz Arjantin” mitini yeniden canlandırıyor. Milei'nin söylemleri ve politikaları, ülkenin etnik çeşitliliğini görmezden gelerek homojen bir beyaz ulus anlatısını pekiştiriyor.
Tarihsel arka plan: Beyazlık ve medeniyet eşitliği
Arjantin, 19. yüzyılda bağımsızlığını kazandıktan sonra, dönemin seçkinleri ülkeyi “beyazlatmak” için bilinçli bir politika izledi. Avrupa'dan, özellikle İtalya ve İspanya'dan gelen göçmenler teşvik edilirken, yerli halk ve Afro-Arjantinliler marjinalleştirildi. Bu dönemde “beyaz olmak” ilerleme ve medeniyetle eş anlamlı hale geldi. 1880'lerde Başkan Julio Argentino Roca'nın Çöl Seferi ile Patagonya'daki yerli topluluklar katledildi ve topraklarına el konuldu. Bu politikalar, Arjantin'in “beyaz bir Avrupa ülkesi” olarak algılanmasını sağladı ve bu algı bugüne kadar sürdü.
Milei, bu tarihsel geleneğe sıkı sıkıya bağlı kalıyor. Göreve geldiğinden beri yaptığı konuşmalarda, Arjantin'in Batı medeniyetinin bir parçası olduğunu vurguluyor ve ülkenin yerli veya Afro-Arjantinli geçmişine atıfta bulunmaktan kaçınıyor. Hatta bazı söylemlerinde, ülkenin etnik çeşitliliğini “sorun” olarak nitelendiriyor. Milei'nin danışmanlarından biri olan Diana Mondino, geçtiğimiz günlerde yaptığı bir açıklamada, “Arjantin’in gücü, Avrupa kökenli olmasından gelir” ifadelerini kullandı. Bu sözler, ülkede büyük tartışma yarattı.
Bölgesel ve küresel boyut: Irkçılığın yeniden yükselişi
Milei’nin bu yaklaşımı, sadece Arjantin’de değil, Latin Amerika genelinde de yankı buluyor. Bölgede son yıllarda aşırı sağ hareketlerin yükselişiyle birlikte, ırk temelli söylemler yeniden güçleniyor. Brezilya'da Jair Bolsonaro döneminde de benzer bir milliyetçi-beyaz kimlik vurgusu yapılmıştı. Ancak Arjantin, bu konuda daha köklü bir tarihe sahip. Ülkedeki sol hareketler ise bu söyleme karşı çıkmaya çalışıyor, ancak Milei’nin popülaritesi karşısında zorlanıyor.
Küresel ölçekte, Milei’nin politikaları, Batı’da yükselen beyaz milliyetçiliği ile paralellik gösteriyor. ABD’de Donald Trump ve Avrupa’da benzer figürler, “beyaz medeniyet” vurgusu yaparak seçmen kitlelerini mobilize ediyor. Arjantin’deki bu gelişme, küresel ırkçılık tartışmalarının Latin Amerika ayağını oluşturuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Arjantin’deki bu gelişme, Türkiye’nin Latin Amerika ile ilişkileri açısından doğrudan bir etki yaratmasa da, küresel ırkçılık ve aşırı sağ dalgasının bir parçası olarak değerlendirilmelidir. Türkiye, etnik çeşitliliği ve göçmen nüfusu ile benzer söylemlerin hedefi olabilir. Ayrıca, Milei’nin izlediği ekonomik politikalar (kemer sıkma, devlet harcamalarını kısma) Türkiye’de de tartışılan konular arasında. Ancak Türkiye’nin kendi ulusal kimlik anlatısı, Arjantin’den farklı olarak Osmanlı mirası ve İslami referanslarla şekillendiği için, bu durum doğrudan bir karşılaştırma yapmayı zorlaştırıyor. Yine de, küresel eğilimlerin Türkiye’deki siyasi söylemleri nasıl etkileyebileceği izlenmeye değer.
