ABD Hazine Bakanı Scott Bessent'in masasındaki yapılacaklar listesinde, Japon yeni için 5 ila 10 milyar dolarlık satın alma planının yer aldığı görüldü. Reuters fotoğrafçısı tarafından çekilen bir görüntüde, Bakan'ın not defterindeki bu ifade dikkat çekti. Bu, ABD Hazine Bakanlığı'nın 2011 yılından bu yana ilk kez yenin değerini desteklemek amacıyla doğrudan piyasaya müdahale etmeyi düşündüğü şeklinde yorumlandı. Haber, küresel döviz piyasalarında dalgalanmaya neden olurken, uzmanlar bu adımın dolar/yen paritesinde önemli bir değişime yol açabileceğini belirtiyor.
Gelişmenin Arka Planı
Japon yeni, son dönemde ABD Merkez Bankası'nın (Fed) faiz artırımları ve Japonya Merkez Bankası'nın (BoJ) ultra gevşek para politikası arasındaki fark nedeniyle tarihi düşük seviyelere gerilemişti. Dolar/yen paritesi 150 seviyesinin üzerine çıkarak 1990'lardan bu yana en yüksek değerine ulaşmıştı. Bu durum, Japonya'nın ithalat fiyatlarını yükselterek enflasyonu körükledi ve hükümeti yetkilileri rahatsız etti. Japonya Maliye Bakanlığı geçtiğimiz aylarda sözlü müdahalelerde bulunmuş ancak piyasalar üzerinde kalıcı bir etki yaratamamıştı.
Bessent'in notundaki bu ifade, ABD'nin müttefiki Japonya'nın ekonomik istikrarına destek verme amacı taşıdığı şeklinde yorumlanıyor. Ancak ABD Hazine Bakanlığı'nın döviz piyasasına müdahalesi, gelişmiş ülkeler arasında nadir görülen bir adım. Son olarak 2011 yılında, Japonya'daki deprem ve tsunami sonrası yenin aşırı değerlenmesini önlemek için G7 ülkeleri ortak müdahalede bulunmuştu. Bu kez ise müdahalenin tek başına mı yoksa diğer ülkelerle koordineli mi yapılacağı henüz netlik kazanmadı.
Uzmanlar, 5-10 milyar dolarlık alımın piyasa hacmi düşünüldüğünde sembolik bir miktar olduğunu ancak sinyal etkisinin güçlü olabileceğini ifade ediyor. Eğer ABD, yen alımına başlarsa, bu durum doların diğer para birimleri karşısında zayıflamasına da yol açabilir. Ayrıca, bu hamle, ABD'nin ticaret politikalarında yeni bir döneme işaret edebilir; zira güçlü dolar, ABD'li ihracatçıların rekabet gücünü olumsuz etkiliyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Japon yenine yönelik olası ABD müdahalesi, Asya-Pasifik bölgesindeki para birimlerini de etkileyebilir. Çin yuanı, Güney Kore wonu ve diğer Asya para birimleri, yen ile olan korelasyon nedeniyle dolar karşısında değer kazanabilir. Bu durum, Çin'in ihracata dayalı büyüme modelini olumsuz etkileyebilir. Öte yandan, Japonya'nın en büyük ticaret ortaklarından biri olan ABD'nin bu adımı, iki ülke arasındaki ekonomik ilişkileri güçlendirebilir.
Küresel piyasalarda ise bu gelişme, yatırımcıların risk iştahını artırabilir. Yenin güçlenmesi, Japon hisse senetleri ihracatçı şirketler için olumsuz olsa da, genel olarak 'güvenli liman' talebini azaltabilir. Ayrıca, ABD Hazine Bakanlığı'nın döviz piyasasına müdahalesi, gelişmekte olan ülke para birimleri üzerinde de dolaylı etkiler yaratabilir. Bazı analistler, bu adımın küresel döviz savaşlarını tetikleyebileceği endişesini dile getiriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme doğrudan Türkiye'yi ilgilendirmese de, küresel döviz piyasalarındaki hareketlilik Türk lirası üzerinde dolaylı etkiler doğurabilir. Doların genel olarak zayıflaması, gelişmekte olan ülke para birimlerine olan talebi artırabilir ve bu da Türk lirasına kısa vadede pozitif yansıyabilir. Ancak Türkiye'nin yüksek enflasyon ve cari açık gibi yapısal sorunları, bu tür dışsal gelişmelerin kalıcı bir iyileşme sağlamasına engel oluyor. Ayrıca, ABD'nin döviz müdahalesi, küresel ticaret dengesizliklerini azaltmaya yönelik bir adım olarak görülebilir; bu da Türkiye gibi dış ticaret açığı veren ülkeler için orta vadede olumlu olabilir. Ancak, döviz savaşlarının tırmanması riski, tüm gelişmekte olan ekonomiler için belirsizlik yaratmaktadır.
