ABD yönetiminde Ukrayna ile yapılan kritik bir maden anlaşması sırasında yaşanan gerilim, iki üst düzey bakanı karşı karşıya getirdi. New York Times gazetesinin iki deneyimli muhabiri tarafından kaleme alınan yeni bir kitaba göre, Hazine Bakanı Scott Bessent, Ticaret Bakanı Howard Lutnick'i 'bir aptal' olarak nitelendirdi ve bu sözleri doğrudan yüzüne söyledi. MS NOW programında yayınlanan kitaptan alıntılar, Beyaz Saray koridorlarında yaşanan bu sert tartışmanın perde arkasını ortaya koyuyor.
Gelişmenin arka planı
Kitapta yer alan bilgilere göre, Ukrayna ile imzalanması planlanan nadir toprak elementleri anlaşması, Trump yönetiminin iki önemli ismi arasında gerginliğe neden oldu. Bessent, anlaşmanın Ukrayna'nın doğal kaynakları üzerinde ABD'ye uzun vadeli kontrol sağlaması gerektiğini savunurken, Lutnick'in daha esnek bir müzakere pozisyonu benimsediği iddia ediliyor. Taraflar arasındaki anlaşmazlık, Bessent'in Lutnick'i 'anlaşmanın önemini kavrayamayan bir aptal' olarak tanımlamasına kadar vardı. Olayın, 2025 yılının ilk aylarında Beyaz Saray'da düzenlenen bir toplantı sırasında yaşandığı belirtiliyor.
Kitap ayrıca, Trump yönetiminin Ukrayna politikasında yaşanan bu tür iç çekişmelerin, Kiev ile yürütülen diplomatik süreci olumsuz etkilediğini öne sürüyor. Bessent ve Lutnick arasındaki rekabetin, yönetim içinde 'ekonomik milliyetçiler' ve 'pragmatik realistler' olarak adlandırılan iki farklı fraksiyon arasındaki mücadelenin bir yansıması olduğu ifade ediliyor.
Bölgesel veya küresel boyut
Ukrayna'nın nadir toprak elementleri rezervleri, küresel teknoloji ve savunma sanayii için stratejik öneme sahip. Çin'in bu alandaki hakimiyetini kırmak isteyen ABD, Kiev yönetimiyle yapılacak bir anlaşmayla hem Ukrayna'nın savaş sonrası yeniden inşasına katkı sağlamayı hem de kendi endüstriyel ihtiyaçlarını karşılamayı hedefliyor. Ancak, Washington'daki bu iç anlaşmazlıklar, anlaşmanın imzalanmasını geciktiriyor ve Ukrayna'nın Batılı müttefiklerine olan güvenini zedeliyor.
Avrupa Birliği ülkeleri, ABD'nin Ukrayna'daki maden kaynaklarına yönelik bu ilgisini yakından takip ediyor. Brüksel, Kiev'le kendi ticaret anlaşmalarını müzakere ederken, Washington'daki bu tür bir istikrarsızlığın kendi pazarlık gücünü artırabileceğini düşünüyor. Öte yandan, Rusya ise ABD içindeki bu bölünmeleri kendi lehine kullanmaya çalışıyor ve Ukrayna'nın doğal kaynaklarının Batılı şirketlere peşkeş çekildiği propagandasını güçlendiriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Ukrayna'da yaşanan savaşın başından beri dengeli bir politika izleyerek hem Kiev'le savunma işbirliğini sürdürmüş hem de Moskova'yla diyalog kanallarını açık tutmuştur. ABD'nin Ukrayna maden kaynaklarına yönelik bu ilgisi, Türkiye'nin Karadeniz bölgesindeki jeopolitik konumunu ve enerji politikalarını doğrudan etkileyebilir. Eğer ABD-Ukrayna anlaşması gerçekleşirse, Türkiye'nin bölgedeki çıkarları yeniden şekillenebilir ve Ankara'nın Kiev'le yürüttüğü savunma ortaklıkları gözden geçirilebilir. Ayrıca, ABD içindeki bu tür siyasi krizler, Türkiye'nin NATO içindeki konumunu da dolaylı olarak etkileyebilir.
