Almanya'nın başkenti Berlin yakınlarında başlayan dev savunma fuarı ILA Berlin Air Show'un ilk gününde, ABD ve müttefikleri arasında Kritik Yetenekler Anlaşması (CCA) krizi ve Avrupa'nın ortak savaş uçağı projesi FCAS'taki ayrışmalar öne çıktı. Fuarda ayrıca yeni nesil hava savunma sistemleri, insansız hava araçları ve uzay teknolojileri sergileniyor. Uluslararası katılımcılar, savunma sanayiinde dönüşüm sinyalleri veren bu etkinlikte, transatlantik ittifakın geleceği ve Avrupa'nın askeri özerklik arayışı masaya yatırılıyor.
CCA Anlaşmazlığı ve FCAS'ta Kriz
Fuarda en çok tartışılan konulardan biri, ABD'nin Almanya ile imzalamak istediği Kritik Yetenekler Anlaşması (CCA) oldu. ABD, bu anlaşma kapsamında Almanya'nın 5G altyapısı başta olmak üzere kritik teknolojilerde Çin'in Huawei'si gibi güvenilmez tedarikçileri dışlamasını talep ediyor. Alman hükümeti ise bu talebi egemenlik hakkına müdahale olarak görüyor. Öte yandan, Almanya, Fransa ve İspanya'nın ortak yürüttüğü Geleceğin Hava Muharebe Sistemi (FCAS) programında da önemli anlaşmazlıklar yaşanıyor. Özellikle iş bölümü ve teknoloji paylaşımı konularında ülkeler arasında ciddi görüş ayrılıkları bulunuyor. Almanya, programın liderliğini üstlenmeye çalışırken Fransa, Dassault Aviation'ın ana yüklenici olarak kalmasında ısrar ediyor.
Avrupa'nın Geleceği ve Küresel Boyut
Bu gelişmeler, Avrupa'nın savunma alanındaki stratejik özerklik hedefiyle, transatlantik ittifakın gereklilikleri arasındaki gerilimi gözler önüne seriyor. FCAS gibi büyük projelerdeki anlaşmazlıklar, Avrupa'nın ortak bir savunma sanayi oluşturma çabalarını zayıflatıyor. Öte yandan, ABD'nin Avrupalı müttefiklerine yönelik baskısı, özellikle Çin faktörüyle daha da belirginleşiyor. Uzmanlar, bu fuarın küresel savunma pazarında yeni bir denge arayışının habercisi olduğunu belirtiyor. Türkiye'nin de SİHA ve milli muharip uçak projeleriyle bu alandaki yükselen profili dikkat çekiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Berlin'deki bu gelişmeler, Türkiye için bir fırsat penceresi sunuyor. Türkiye, kendi milli muharip uçağı KAAN ve Bayraktar gibi insansız hava araçlarıyla, Avrupa'daki FCAS ve EF2000 gibi projelerin aksadığı bir dönemde savunma ihracatını artırabilir. Ayrıca Avrupa'nın füze savunma sistemleri ve Hava Kuvvetleri modernizasyonu gibi alanlarda Türk savunma sanayi ürünlerine talep artabilir. Türkiye'nin NATO içinde kritik bir üye olarak CCA tartışmalarında dengeli bir pozisyon alması, hem Batı ittifakındaki konumunu güçlendirebilir hem de savunma özerkliğini pekiştirebilir.
