Afrika'nın en büyük pamuk üreticisi olan Benin, yıllardır hasat edilen pamuğun kuzeydeki üretim bölgelerinden güneydeki limanlara taşınmasında ciddi zorluklar yaşıyordu. Asfaltsız yollar, yağışlı mevsimlerde çamura dönüşen güzergahlar ve eskiyen araçlar, pamuğun dünya pazarına ulaşmasını geciktiriyor, maliyetleri artırıyordu. Ancak Çin'in finansal ve teknik desteğiyle başlatılan altyapı projeleri sayesinde bu tablo hızla değişiyor. Yeni karayolu bağlantıları, lojistik merkezler ve işleme tesisleriyle Benin, pamukta katma değer yaratmayı hedefliyor.
Altyapı eksikliği pamuk ihracatını zorluyordu
Benin'in kuzey bölgelerinde üretilen pamuk, yıllarca kötü yol koşulları nedeniyle Cotonou ve diğer limanlara ulaşmakta güçlük çekiyordu. Yağmur mevsiminde geçilmez hale gelen toprak yollar, nakliye süresini haftalarca uzatırken, pamuğun kalitesi de düşüyordu. Bu durum, Benin'in küresel pamuk fiyatlarında rekabet gücünü zayıflatıyordu. Afrika Kalkınma Bankası verilerine göre, Benin'de pamuğun taşıma maliyeti, toplam üretim maliyetinin yüzde 30'una kadar çıkabiliyor. Çin, Afrika ülkelerindeki altyapı yatırımları kapsamında Benin'e 200 milyon dolarlık bir kredi sağladı. Bu kredinin büyük kısmı, kuzey-güney eksenli bir otoyol inşasına, bir kısmı da modern bir pamuk işleme fabrikasının kurulmasına ayrıldı. Yolun 2025 sonunda tamamlanması planlanıyor.
Bölgesel ve küresel boyut: Pamuk ticaretinde Çin'in stratejik hamlesi
Çin'in Benin'deki pamuk yatırımları, sadece altyapıyla sınırlı değil. Pekin, aynı zamanda Beninli çiftçilere modern tarım teknikleri ve tohum desteği sağlıyor. Çin, dünyanın en büyük pamuk ithalatçısı konumunda ve Afrika'dan yaptığı alımları artırmak için bu tür karşılıklı yarar projelerine yöneliyor. Benin, Çin için sadece bir tedarikçi değil, aynı zamanda Kuşak ve Yol Girişimi'nin (BRI) Batı Afrika ayağında kilit bir ortak. Cotonou Limanı'nın genişletilmesi ve dijitalleştirilmesi de BRI kapsamında değerlendiriliyor. Bölgesel olarak, Benin'in pamukta dönüşümü, komşu ülkeler Nijer, Burkina Faso ve Fildişi Sahili'ni de etkiliyor. Bu ülkeler de pamuklarını Benin limanları üzerinden ihraç ediyor. Yolun iyileşmesi, tüm Batı Afrika pamuk tedarik zincirini hızlandıracak.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, tekstil sektöründe pamuk ithalatına bağımlı bir ülke. Benin'in pamuk üretiminde verimlilik artışı ve lojistik iyileşmesi, Türk firmaları için alternatif bir tedarik kaynağı anlamına gelebilir. Ancak Çin'in Benin'deki yatırımları, Türkiye'nin Batı Afrika'da ticari ve diplomatik etkisini sınırlayabilir. Ankara, bölgede kalkınma işbirliğini artırmak, özellikle TİKA aracılığıyla tarım ve altyapı projelerine yönelmek zorunda. Benin'deki pamukta Çin hegemonyası, Türkiye'nin Afrika açılımı politikası açısından dikkatle izlenmesi gereken bir gelişmedir.
