Amerikan siyasi sisteminin 'bekçi köpekleri' — medya, yargı ve denetim kurumları — Başkan Donald Trump'ın ilk dönemindeki skandalları anarken adeta sesleri kısılana kadar havladı. Ancak o günler, bugünün Washington'ında neredeyse masum bir dönem gibi görünüyor. İlk dönemdeki Rusya soruşturması, Ukrayna telefon görüşmesi ve azil süreci, demokrasiyi koruma reflekslerinin hâlâ işlediği bir dönemin ürünüydü. Şimdi ise bu refleksler yorgun, kurumlar yıpranmış ve siyasi normlar her geçen gün biraz daha aşınıyor.
Gelişmenin Arka Planı
Trump'ın başkanlığının ilk yılları, Robert Mueller'ın Rusya soruşturması, Michael Cohen'in itirafları, Ukrayna'ya yönelik baskı ve sonuçta Temsilciler Meclisi'nden geçen azil kararıyla doluydu. O dönemde 'bekçi köpekleri' — bağımsız basın, Kongre komiteleri ve federal savcılar — adeta birer kahraman gibi çalışıyordu. Ancak bu süreçler, kurumların sınırlarını da görünür kıldı: Uzun soruşturmalar, partizan kavgalara dönüştü; medya, taraflılık suçlamalarıyla karşılaştı; ve nihayetinde Trump, tüm bu süreçlerden siyasi olarak güçlenerek çıktı. Bugün ise bu algı tamamen değişmiş durumda.
Trump'ın ikinci dönemi (veya başkanlık sonrası süreci), gözetim kurumlarının etkisizliğini daha da belirginleştirdi. Örneğin, 6 Ocak 2021 Kongre baskını sonrası başlatılan federal soruşturmalar bile, toplumun derin kutuplaşması nedeniyle siyasi bir silaha dönüştü. Medya kuruluşları, reyting kaygısıyla sansasyonel haberlere öncelik verirken; denetim kurumları, bütçe kesintileri ve kadro atamalarıyla işlevsiz hale getirildi. Bu durum, 'bekçi köpeklerinin' seslerini kısılana kadar havlamasına ama kimsenin onları duymamasına yol açtı.
Küresel ve Bölgesel Boyut
Bu tablo yalnızca ABD ile sınırlı değil. Dünya genelinde popülist liderler, medya ve yargı üzerindeki baskıyı artırıyor; 'bekçi köpekleri' ise meşruiyetlerini yitiriyor. Macaristan'da Orban, Polonya'da PiS hükümetleri, medya ve yargıyı kontrol altına almak için benzer yöntemler kullandı. ABD örneği, demokrasinin savunucularının bile yıpratılabileceğini gösteriyor. Öte yandan, demokratik dayanıklılık, kurumların özerkliği ve sivil toplumun gücüne bağlı. Bu bağlamda, Amerikan deneyimi, diğer ülkeler için hem bir uyarı hem de bir umut kaynağı.
Global düzlemde, Amerikan demokrasisinin bu sınavı, uluslararası ittifakların da güvenilirliğini etkiliyor. Müttefikler, ABD'nin iç siyasi istikrarsızlığını yakından izliyor; Rusya ve Çin ise bu durumu kendi lehine kullanıyor. Ayrıca, teknoloji devlerinin bilgi akışını kontrol etme gücü, demokratik gözetim mekanizmalarını zayıflatıyor. Dezenformasyon, siyasi kampanyaların merkezi bir aracı haline geldi; bu da 'bekçi köpeklerinin' işini daha da zorlaştırıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'deki bu kurumsal yıpranma, Türkiye'nin dış politika dengelerini de yakından ilgilendiriyor. Ankara, Washington'ın iç siyasi istikrarsızlığını öngörmek ve buna göre pozisyon almak zorunda. Özellikle F-16 satışı, Suriye'nin kuzeyindeki askeri varlık ve Doğu Akdeniz enerji müzakereleri gibi başlıklarda ABD Kongresi'nin bağımsız iradesi kritik önemde. Bekçi köpeklerinin zayıflaması, ABD'nin dış politika karar alma süreçlerini daha öngörülemez hale getiriyor. Bu belirsizlik, Türkiye'nin NATO ittifakı içindeki konumunu ve ABD ile ilişkilerini doğrudan etkiliyor. Ayrıca, Amerikan demokrasisinin sınavı, Türkiye'deki bazı çevrelerce kendi iç siyasi tartışmalarında örnek gösterilebiliyor; bu da ülkedeki siyasi söylemleri besliyor. Ancak Ankara, uzun vadede ABD'nin kurumlarının yeniden güçleneceği ihtimalini de hesaplayarak çok boyutlu bir diplomasi yürütmek durumunda.
