İran Başmüzakerecisi Muhammed Bakır Galibaf, ülkesinin ABD tarafından uygulanan deniz ablukası sırasında tek varil petrol dahi ihraç edemediğini söyledi. Galibaf, Tahran yönetiminin diyalogdan yana olduğunu ancak müzakere sürecinin başarısız olması durumunda savaşa da hazır olduklarını ve buna uygun şekilde yanıt vereceklerini ifade etti. Açıklamalar, Batı Asya'daki gerilimin yeniden tırmandığı bir dönemde geldi.
Gelişmenin arka planı
İran'ın başmüzakerecisi Muhammed Bakır Galibaf, devlet televizyonunda yayımlanan açıklamasında, ABD'nin İran'a yönelik yaptırımlarının ve özellikle deniz ablukasının ülke ekonomisine ağır darbe vurduğunu söyledi. Galibaf, “ABD ablukası sırasında İran, tek bir varil petrol bile ihraç edemedi. Bu, ekonomimiz için büyük bir kayıptı” dedi.
İran, dünyanın en büyük petrol ve doğalgaz rezervlerine sahip ülkelerinden biri olmasına rağmen, ABD yaptırımları nedeniyle enerji ihracatında ciddi sıkıntılar yaşıyor. 2018 yılında ABD Başkanı Donald Trump'ın nükleer anlaşmadan çekilmesinin ardından yeniden uygulanmaya başlanan yaptırımlar, İran'ın petrol ihracatını neredeyse sıfıra indirmişti. Bu durum, İran ekonomisinde derin bir resesyona yol açmış ve halkın alım gücünü ciddi şekilde düşürmüştü.
Bölgesel ve küresel boyut
Galibaf'ın açıklamaları, İran'ın Batı ile yürüttüğü nükleer müzakerelerde kritik bir dönemeçte geliyor. Tahran yönetimi, bir yandan yaptırımların kaldırılması için diplomatik çabalarını sürdürürken diğer yandan askeri seçenekleri de masada tutuyor. Galibaf, “Diyalog yolundayız ancak bu yol işe yaramazsa savaşa da hazır olmalıyız” sözleriyle İran'ın iki yönlü stratejisini ortaya koydu.
Bu açıklamalar, özellikle İsrail ve ABD ile İran arasındaki gerginliğin arttığı bir dönemde yapıldı. Son aylarda İsrail'in Suriye'deki İran hedeflerine yönelik saldırıları yoğunlaşırken, ABD de bölgedeki askeri varlığını artırmış durumda. İran'ın, nükleer programı konusunda uluslararası topluma karşı daha sert bir tutum takınması, bölgede yeni bir çatışma riskini beraberinde getiriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin komşusu İran ile ilişkileri ve enerji politikaları açısından önem taşıyor. Türkiye, İran'dan doğalgaz ve petrol ithal eden ülkelerden biri olarak, İran'ın ihracat kısıtlamalarından doğrudan etkileniyor. ABD yaptırımları nedeniyle Türkiye, İran'dan enerji alımında zorluklar yaşarken, alternatif kaynak arayışlarına yönelmiş durumda. Ayrıca, İran-ABD gerginliğinin bölgesel istikrarsızlığa yol açma potansiyeli, Türkiye'nin güvenlik çıkarlarını da tehdit ediyor. Türk diplomasisi, bu süreçte hem İran'la hem de ABD ile iletişimini sürdürerek, olası bir çatışmanın bölgeye yayılmasını engellemeye çalışıyor.
