Çin’in kuzeybatısındaki Sincan Uygur Özerk Bölgesi’nde yer alan Taklamakan Çölü, ülkenin en büyük ve en kurak çölü olarak bilinir. Ancak son günlerde bu ıssız coğrafya, beklenmedik bir afetle sarsıldı: Rekor düzeydeki yağışlar, toprağın suyu emememesi nedeniyle ani sellere yol açtı, karayolları ve demiryolları hasar gördü, yerleşim yerlerinde su baskınları yaşandı. Çin Meteoroloji İdaresi’ne bağlı Çin Hava Ağı’nın (China Weather Network) verilerine göre, bölgede son 60 yılın en yüksek yağış miktarı kaydedildi. Bu durum, iklim değişikliğinin etkisiyle Çin’in kurak kuzeybatısında aşırı hava olaylarının giderek daha sık ve yıkıcı hale geldiğine işaret ediyor.
Altyapının Kırılganlığı ve İklim Değişikliği Bağlantısı
Taklamakan Çölü, yıllık ortalama yağış miktarı 50 milimetrenin altında olan, dünyanın en kurak bölgelerinden biridir. Ancak iklim değişikliği, atmosferdeki nem oranını artırarak kurak bölgelerde bile şiddetli sağanak yağışlara neden olabiliyor. Sincan’da 2024 yazında yaşanan bu olağanüstü yağış, bölgedeki altyapının bu tür aşırı olaylara ne kadar hazırlıksız olduğunu ortaya koydu. Çölün ortasından geçen yollar ve demiryolları, sel suları altında kalarak ulaşımı felç etti. Tarım alanlarında su baskınları yaşanırken, bazı köyler tahliye edildi. Çinli yetkililer, bu olayın, iklim değişikliğine uyum stratejilerinin acilen gözden geçirilmesi gerektiğini gösterdiğini ifade etti.
Uzmanlar, küresel ısınma devam ettikçe, kurak bölgelerde aşırı yağış olaylarının daha sık görüleceğini belirtiyor. Çin Meteoroloji İdaresi, Sincan’da gelecekte bu tür olayların artabileceğini ve mevcut su yönetimi sistemlerinin yetersiz kalabileceğini rapor ediyor. Ayrıca, çölleşme ve erozyon gibi çevresel sorunların da bu sellerle birleşerek daha büyük hasara yol açabileceği vurgulanıyor.
Bölgesel ve Küresel Yansımalar
Çin’in kurak kuzeybatısı, ülkenin “Kuşak ve Yol” inisiyatifi kapsamında önemli ulaşım koridorlarına ev sahipliği yapıyor. Taklamakan Çölü’nü çevreleyen yollar ve demiryolları, Çin’i Orta Asya ve Avrupa’ya bağlayan ticaret yollarının kritik parçalarını oluşturuyor. Yaşanan sel felaketi, bu ulaşım ağlarının iklim değişikliği karşısında ne kadar kırılgan olduğunu gösteriyor. Öte yandan, Sincan’daki aşırı hava olayları, küresel iklim değişikliği tartışmalarında sıkça gündeme gelen “kurak bölgelerde yağış artışı” paradoksuna yeni bir örnek teşkil ediyor. Dünya Meteoroloji Örgütü, benzer olayların dünyanın diğer çöl bölgelerinde de yaşanabileceği uyarısında bulunuyor. Bu durum, uluslararası toplumun iklim değişikliğine uyum konusunda ortak politikalar geliştirme gerekliliğini bir kez daha hatırlatıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, benzer şekilde kurak ve yarı kurak iklim kuşağında yer alan bir ülke olarak, iklim değişikliğine bağlı aşırı hava olaylarına karşı hassastır. Sincan’daki sel felaketi, Türkiye’nin de özellikle İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde ani seller ve altyapı hasarlarına karşı hazırlıklı olması gerektiğini göstermektedir. Ayrıca, Türkiye Çin ile artan ticari ilişkileri bağlamında, Orta Asya üzerinden geçen ulaşım koridorlarının iklim değişikliğinden etkilenmesinin lojistik maliyetleri artırabileceğini değerlendirmelidir. Bu tür olaylar, Türkiye’nin de dahil olduğu küresel iklim politikalarının önemini vurgulamakta ve iklim değişikliğine uyum stratejilerinin aciliyetini hatırlatmaktadır.
