ABD'nin en büyük Protestan mezheplerinden Güney Baptist Konvansiyonu (SBC), Florida'nın Orlando kentinde düzenlenen yıllık toplantısında, kadınların kilise lideri olarak görev yapmasını resmen yasaklayacak anayasa değişikliğini oylamaya hazırlanıyor. Değişiklik, SBC'nin 1998 ve 2000 yıllarında kabul ettiği inanç bildirgesinde yer alan "pastörlük görevinin yalnızca erkeklere verildiği" ifadesini, bağlayıcı bir mezhep kuralına dönüştürmeyi hedefliyor. Oylamanın kabul edilmesi halinde, kadın pastör atayan cemaatler SBC'den ihraç edilebilecek. Bu adım, ABD'de muhafazakâr Hristiyanlık içinde kadın liderliğine yönelik artan gerilimin bir yansıması olarak değerlendiriliyor.
Mezhep İçi Çatışmanın Kökenleri
1979'da muhafazakâr kanadın SBC yönetimini ele geçirmesinden bu yana, kadınların kilise hiyerarşisindeki yeri sürekli tartışma konusu oldu. 1984'te SBC, kadınların pastörlük yapmasını "Kutsal Kitap'a aykırı" ilan eden ilk kararı aldı. Ancak bu karar bağlayıcı olmadığı için, SBC'ye bağlı yaklaşık 47 bin cemaatten 1.800'ünün kadın pastörler tarafından yönetildiği tahmin ediliyor.
Değişiklik önerisi, özellikle Kaliforniya merkezli Saddleback Kilisesi ve Kentucky'deki Fern Creek Baptist Kilisesi gibi büyük cemaatlerin 2023'te SBC'den ihraç edilmesinin ardından ivme kazandı. Saddleback'in kurucusu Rick Warren, kadın pastörlerin atanmasının "mezhebin kurallarını ihlal etmediğini" savunmuş, ancak SBC Yürütme Komitesi aksine karar vermişti.
Değişikliğin geçmesi için üçte iki çoğunluk gerekiyor ve anketler destek oranının yüzde 80'in üzerinde olduğunu gösteriyor. Buna karşın, bazı muhafazakâr liderler bu adımın SBC'nin zaten düşen üye sayısını daha da azaltacağını ve mezhebi dar görüşlü bir yapıya dönüştüreceğini belirtiyor. SBC'nin üye sayısı 2006'daki 16,3 milyondan 2023'te 13,2 milyona geriledi.
Ulusal ve Uluslararası Yankılar
Bu gelişme, ABD'de din ve siyasetin iç içe geçtiği bir dönemde yaşanıyor. SBC, uzun süredir Cumhuriyetçi Parti'nin en sadık seçmen tabanını oluşturuyor. 2020 seçimlerinde SBC üyelerinin yüzde 81'i Donald Trump'a oy vermişti. Kadın pastör yasağı, özellikle genç kuşaklar ve kentli cemaatler arasında tepki çekiyor. Pew Araştırma Merkezi'nin 2023 anketine göre, Amerikalıların yüzde 61'i kadınların kiliselerde pastör olmasını destekliyor.
Küresel ölçekte ise, SBC'nin bu adımı muhafazakâr Protestanlığın diğer kollarını da etkileyebilir. Güney Baptistler, dünyanın birçok ülkesinde misyonerlik faaliyetleri yürütüyor ve kadın liderliğine yönelik bu sert tutum, özellikle Afrika ve Latin Amerika'daki bağlı kiliselerde yansıma bulabilir. Nijerya Baptist Konvansiyonu gibi bazı büyük yapılar halihazırda kadın pastörleri kabul etmiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Her ne kadar doğrudan Türkiye'yi ilgilendiren bir konu olmasa da, ABD'deki dini grupların iç siyaseti, küresel muhafazakâr dalganın bir göstergesi olarak değerlendirilebilir. SBC'nin kadın pastör yasağı, Türkiye'de son yıllarda artan muhafazakâr-laik tartışmalarına paralel bir eğilimi yansıtıyor. Ayrıca, ABD'de din-siyaset ilişkisinin güçlenmesi, özellikle İsrail-Filistin politikaları gibi konularda Amerikan dış politikasını etkileyebilir. Türkiye'nin ABD ile ilişkilerinde, SBC'nin etkili olduğu Kongre üyelerinin tutumları dolaylı bir faktör oluşturabilir. Bununla birlikte, bu iç tartışmanın Türkiye'nin gündeminde üst sıralarda yer alması beklenmiyor.
