Filipinler'in güneyindeki Bangsamoro Özerk Bölgesi'nde (BARMM) 12 Eylül 2025'te yapılacak parlamento seçimi, bölgenin self-determinasyon mücadelesinde bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor. Başkan Ferdinand Marcos Jr. yönetiminin gözetiminde gerçekleşecek seçim, 2019'da kurulan geçici hükümetin yerine kalıcı bir yasama organının oluşturulmasını sağlayacak. Seçimin barışçıl ve adil bir ortamda yapılması, yıllardır süren çatışmaların sona ermesi ve bölgenin kalkınması için kritik bir sınav niteliğinde.
Bangsamoro Barış Sürecinin Arka Planı
Bangsamoro, Moro İslami Kurtuluş Cephesi (MILF) ile Filipinler hükümeti arasında 2014'te imzalanan Kapsamlı Barış Anlaşması'nın bir ürünü. 2019'da yapılan plebisitle kurulan BARMM, Müslüman Mindanao'daki özerk yönetimi güçlendirdi. Ancak bölgede hâlâ silahlı gruplar, aşiret çatışmaları ve yoksulluk gibi sorunlar devam ediyor. Yeni parlamento, bölgenin ekonomik ve sosyal kalkınmasını hızlandırmak, eski militanları entegre etmek ve yerel yönetimleri güçlendirmekle görevli olacak.
Seçim, 80 üyeli Bangsamoro Parlamentosu'nun oluşturulmasını içeriyor. Üyelerin yarısı siyasi partilerden, diğer yarısı ise sektörel temsilcilerden seçilecek. Seçim süreci, bölgedeki farklı etnik ve dini grupların temsil edilmesini sağlamayı amaçlıyor. Ancak seçim güvenliği, seçim hileleri ve şiddet olayları endişeleri sürüyor. Filipinler ordusu ve polisi, seçim bölgelerinde güvenlik önlemlerini artırmış durumda.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bangsamoro seçimi, sadece Filipinler için değil, Güneydoğu Asya'daki barış süreçleri için de önemli bir test. Endonezya'nın Açe bölgesi ve Tayland'ın güneyindeki çatışmalar gibi benzer sorunlara sahip ülkeler, Bangsamoro modelini yakından izliyor. Başarılı bir seçim, bölgesel istikrara katkı sağlayabilir ve radikal grupların etkisini azaltabilir.
Uluslararası toplum, özellikle ABD, Japonya ve Avrupa Birliği, barış sürecine destek veriyor. Ancak Çin'in bölgedeki artan etkisi ve Güney Çin Denizi'ndeki gerilimler, Filipinler'in dış politikasını dengelemesini gerektiriyor. Bangsamoro'nun istikrarı, Mindanao'nun ekonomik potansiyelini açığa çıkarabilir ve Çin'in deniz yolları üzerindeki baskısını hafifletebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Bangsamoro barış sürecine 2014'ten bu yana destek veriyor ve bölgede insani yardım projeleri yürütüyor. TİKA aracılığıyla altyapı ve eğitim alanında katkı sağlayan Türkiye, Müslüman toplumlarla ilişkilerini güçlendirmeyi hedefliyor. Seçim sonrası istikrar, Türkiye'nin bölgedeki ekonomik ve diplomatik varlığını artırabilir. Ayrıca, Filipinler ile savunma işbirliği ve ticaret anlaşmaları gündeme gelebilir. Ancak Türkiye'nin önceliği, bölgede barışın kalıcı olması ve radikalizmin önlenmesi olmalı.
