Bangladeş'in başkenti Dakka'da, muhaliflerin gözaltına alınıp kaybedildiği bir dönemde, genç bir aktivist ve fotoğrafçı, kaybolan binlerce kişinin ailelerinin portrelerini çekerek bu insanlık dramına tanıklık ediyor. “Aynalar Evi” olarak bilinen sorgulama merkezinde işkence gören ve bir daha haber alınamayan aktivistlerin sayısı resmi rakamların çok üzerinde. Fotoğrafçı, Şeyh Hasina yönetiminin devrilmesinden önce başladığı çalışmasını sürdürüyor.
Gelişmenin arka planı
Bangladeş'te, eski Başbakan Şeyh Hasina'nın otoriter yönetimi altında binlerce aktivist, öğrenci ve gazeteci kayboldu. Özellikle Dakka'nın eteklerindeki sorgulama merkezi “House of Mirrors” (Aynalar Evi), bu kayıpların sembolü haline geldi. 2024 yazında yaşanan kitlesel protestolar sonucu Hasina devrilse de, kaybolanların akıbeti hâlâ bilinmiyor. Aktivist fotoğrafçı, kayıp yakınlarının portrelerini çekerek hem bu trajediyi belgeliyor hem de ailelere bir nebze olsun ses oluyor. Portreler, kaybedilenlerin kimliklerini ve ailelerin yaşadığı acıyı gözler önüne seriyor.
Fotoğrafçı, çalışmalarına Hasina döneminde başladığını ve o dönemde büyük risk aldığını belirtiyor. Ancak rejim değişikliğine rağmen kaybolanların bulunması için adım atılmaması, ailelerin umutlarını tüketiyor. Birçok aile, çocuklarının işkence gördüğü ve öldürüldüğü tahmin edilen bu merkezdeki kaderlerini öğrenmek için yetkililerden yanıt bekliyor. Uluslararası Af Örgütü, kayıp sayısının en az 3 bin olduğunu tahmin ediyor.
Bölgesel veya küresel boyut
Bangladeş'teki bu insan hakları krizi, Güney Asya'da otoriter yönetimlerin sivil toplumu nasıl sindirdiğinin bir örneği. Hasina döneminde Hindistan ile yakın ilişkiler kuran Dakka, şimdi geçiş sürecinde istikrar arayışında. Ancak kaybolan aktivistlerin dosyası, ülkenin uluslararası itibarını zedeliyor. ABD ve AB, Bangladeş'ten konuyla ilgili şeffaflık talep ediyor. Bu durum, bölgede demokrasi ve insan hakları mücadelesinin ne kadar kırılgan olduğunu gösteriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bangladeş'teki bu gelişme, Türkiye'nin Güney Asya politikası açısından önem taşıyor. Türkiye, Bangladeş ile ticari ve kültürel bağlarını geliştirmeye çalışırken, insan hakları ihlallerine duyarlı bir duruş sergilemek durumunda. Kayıp aktivistler meselesi, iki ülke arasındaki diplomatik ilişkilerde insan hakları boyutunun vurgulanmasını gerektirebilir. Ayrıca, benzer kayıp vakalarının Türkiye'de de geçmişte yaşandığı göz önüne alındığında, bu haber evrensel insan hakları mücadelesi açısından bir hatırlatma niteliği taşıyor. Türkiye'nin bu konuda arabulucu veya gözlemci rolü üstlenmesi, bölgesel etkisini artırabilir.
