Güney Asya ülkesi Bangladeş'te haziran ayında başlayan muson yağmurlarının yol açtığı sel felaketinde can kaybı 50'ye yükseldi. Ülkenin kuzey ve kuzeydoğu bölgelerinde etkili olan şiddetli yağışlar, nehirlerin taşmasına ve geniş alanların sular altında kalmasına neden oldu. Yetkililer, sel nedeniyle 1 milyondan fazla kişinin etkilendiğini ve yüz binlerce kişinin tahliye edildiğini açıkladı. En fazla can kaybı Sylhet ve Rangpur bölgelerinde yaşanırken, ölenler arasında çocukların da bulunduğu bildirildi.
Gelişmenin arka planı
Bangladeş, her yıl haziran-eylül ayları arasında etkili olan muson yağmurları nedeniyle sık sık sel felaketleriyle karşı karşıya kalıyor. Ülkenin alçak rakımlı coğrafyası ve yoğun nüfusu, sel felaketlerinin etkisini artırıyor. Bu yılki muson mevsimi, son 10 yılın en şiddetli yağışlarına sahne oluyor. Meteoroloji yetkilileri, temmuz ayı boyunca yağışların devam edeceğini ve nehir seviyelerinin kritik noktaların üzerinde seyretmeyi sürdüreceğini belirtiyor.
Sel suları, tarım arazilerine büyük zarar verirken, binlerce ev kullanılamaz hale geldi. Pirinç ve jüt ekili alanların büyük bölümü sular altında kaldı. Hayvan kayıpları da ciddi boyutlara ulaştı. Bangladeş Afet Yönetim Bakanlığı, temel ihtiyaç malzemelerinin bölgeye sevk edildiğini ancak ulaşım altyapısının hasar görmesi nedeniyle yardım çalışmalarının yavaş ilerlediğini duyurdu.
Hükümet, sel bölgelerinde geçici barınma merkezleri kurarken, su kaynaklı hastalıklara karşı da uyarılarda bulunuyor. Kolera ve tifo gibi salgın hastalık riskine karşı sağlık ekipleri bölgede çalışmalarını sürdürüyor. Uluslararası Kızılhaç ve Kızılay Dernekleri Federasyonu (IFRC), Bangladeş'e acil yardım paketi gönderdi.
Bölgesel ve küresel boyut
Bangladeş'teki sel felaketi, iklim değişikliğinin Güney Asya'daki etkilerini bir kez daha gözler önüne seriyor. Bilim insanları, küresel ısınmanın muson yağışlarının şiddetini ve sıklığını artırdığını belirtiyor. Birleşmiş Milletler (BM) verilerine göre, Bangladeş iklim değişikliğinden en fazla etkilenen ülkeler arasında yer alıyor. Ülke, deniz seviyesinin yükselmesi ve aşırı hava olayları nedeniyle her yıl gayri safi yurt içi hasılasının (GSYİH) yüzde 1'ini kaybediyor.
Komşu ülkeler Hindistan ve Nepal'de de muson yağmurları sel ve heyelanlara yol açıyor. Hindistan'ın kuzeydoğu eyaletlerinde de benzer can kayıpları yaşanırken, bölgesel iş birliği çağrıları artıyor. Güney Asya Bölgesel İşbirliği Teşkilatı (SAARC), üye ülkeleri afet yönetimi konusunda ortak hareket etmeye davet etti.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bangladeş'teki sel felaketi, Türkiye'nin insani yardım ve afet diplomasisi alanındaki küresel sorumluluğunu hatırlatıyor. Türkiye, geçmişte Bangladeş'e çeşitli insani yardımlarda bulunmuş ve iki ülke arasında dostane ilişkiler mevcuttur. Bu tür afetler, Türkiye'nin dış politikada yumuşak güç unsuru olarak kullandığı insani yardım kapasitesini devreye sokması için bir fırsattır. Ayrıca, iklim değişikliğinin küresel etkileri, Türkiye'nin de Akdeniz havzasında benzer aşırı hava olaylarıyla karşı karşıya kalabileceğini göstermektedir. Bu nedenle, Bangladeş'teki afet yönetimi deneyimlerinden ders çıkarmak ve ulusal afet hazırlık sistemlerini güçlendirmek, Türkiye için stratejik bir öneme sahiptir.
