Endonezya'nın gözde turizm adası Bali, yıl başından bu yana beş kişinin ölümüne yol açan kuduz salgınıyla mücadele ediyor. Mayıs ayında adanın batısındaki sakin bir bölgede, 38 yaşındaki bir ev kadınının çamaşır asarken sokak kedisi tarafından ısırılmasıyla başlayan trajedi, birkaç hafta içinde ölümle sonuçlandı. Vaka, kuduzun sadece köpeklerden değil, kedilerden de bulaşabileceğini göstererek yetkilileri alarma geçirdi. Salgının kaynağı olarak, adada yaygın olarak tüketilen köpek eti ve sokak hayvanları arasındaki kontrolsüz dolaşım gösteriliyor.
Arka plan: Kuduzun yeniden yükselişi
Bali, 2008 yılında yaşanan büyük kuduz salgınının ardından aşılama ve itlaf kampanyalarıyla hastalığı büyük ölçüde kontrol altına almıştı. Ancak 2024'te vaka sayılarının artması, alınan önlemlerin yetersiz kaldığını ortaya koyuyor. Özellikle kırsal bölgelerde sokak hayvanlarının aşılanma oranı düşük kalırken, köpek eti ticareti de hastalığın yayılmasında önemli bir faktör olarak değerlendiriliyor. Adada köpek eti, geleneksel bazı törenlerde ve yerel mutfakta tüketiliyor. Ancak denetimsiz kesim ve tüketim, kuduz vakalarının artışına zemin hazırlıyor. Dünya Sağlık Örgütü'ne (DSÖ) göre, kuduz her yıl dünya genelinde yaklaşık 59 bin kişinin ölümüne neden oluyor ve bu ölümlerin yüzde 99'u köpek ısırığı kaynaklı.
Bali'de mayıs ayında meydana gelen ölüm, aynı zamanda kuduzun kedilerden de bulaşabileceğini hatırlatması açısından önemli. Mağdurun ailesi, kadının hastalığın ilk belirtilerini gösterdiğinde sağlık kuruluşuna başvurduğunu ancak geç kalındığını belirtiyor. Endonezya Sağlık Bakanlığı, kuduz şüphesiyle başvuran herkese ücretsiz aşı sağladığını duyursa da, özellikle kırsal kesimde farkındalık eksikliği ve sağlık hizmetlerine erişim sorunları devam ediyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Bali'deki kuduz salgını, sadece bir halk sağlığı sorunu değil, aynı zamanda adanın turizm ekonomisi için de ciddi bir tehdit. 2023 yılında 5,2 milyon yabancı turist ağırlayan Bali, bu yıl da benzer bir rakam bekliyor. Ancak kuduz vakaları, özellikle hayvansever turistler arasında endişe yaratıyor. Avustralya ve Çin gibi önemli turist kaynakları, seyahat uyarıları yayınlayarak vatandaşlarını Bali'de sokak hayvanlarından uzak durmaları konusunda uyarıyor. Bu durum, ada ekonomisi üzerinde olumsuz bir baskı oluşturabilir.
Küresel ölçekte kuduz, ihmal edilmiş tropikal hastalıklar arasında yer alıyor ve çoğunlukla Asya ve Afrika'da görülüyor. DSÖ, 2030 yılına kadar köpek kaynaklı kuduzu tamamen ortadan kaldırmayı hedefliyor. Bali'deki salgın, bu hedefe ulaşmanın ne kadar zor olduğunu gösteriyor. Ayrıca köpek eti ticareti, hayvan hakları örgütlerinin de tepkisini çekiyor. PETA gibi kuruluşlar, köpek eti ticaretinin yasaklanması ve sokak hayvanlarının toplu aşılanması çağrısında bulunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, sağlık turizmi ve hayvancılık politikaları açısından bu haberi değerlendirebilir. Kuduz, Türkiye'de de kırsal bölgelerde zaman zaman görülen bir hastalık olup, son yıllarda alınan önlemlerle vaka sayıları düşürülmüştür. Bali'deki salgın, özellikle başıboş hayvan popülasyonunun kontrolü ve aşılama kampanyalarının önemini bir kez daha ortaya koymaktadır. Türkiye'de de benzer sorunlar yaşanabileceği için, yerel yönetimlerin sokak hayvanlarına yönelik aşılama ve kısırlaştırma çalışmalarını hızlandırması faydalı olacaktır. Ayrıca Türkiye'nin, kuduzla mücadelede DSÖ ile işbirliği ve deneyim paylaşımı potansiyeli bulunmaktadır.
