Birleşik Arap Emirlikleri'nin (BAE) en büyük emirliği olan Abu Dabi'de yapay zeka (YZ), artık günlük hayatın ayrılmaz bir parçası haline geldi. Şehir sakinleri, bir çukurun (pothole) ihbar edilmesinden doktor randevusu almaya, hatta park cezası ödemeye kadar pek çok işlemini yapay zeka destekli sistemler üzerinden gerçekleştiriyor. Bu durum, BAE'nin yapay zeka alanındaki iddialı hedeflerinin bir yansıması olarak değerlendiriliyor. Ülke, petrol sonrası döneme hazırlanırken teknolojiye büyük yatırımlar yapıyor.
Abu Dabi'nin yapay zeka vizyonu
Abu Dabi, 2017 yılında dünyada ilk kez bir Yapay Zeka Bakanı atayan BAE'nin öncü emirliği olarak öne çıkıyor. Şehirdeki devlet daireleri, trafik yönetiminden sağlık hizmetlerine kadar birçok alanda yapay zeka kullanıyor. Örneğin, 'Tamm' adlı mobil uygulama, vatandaşların 200'den fazla belediye hizmetine erişmesini sağlıyor. Bu hizmetler arasında yapay zeka ile yönlendirilen doktor randevuları ve yine AI tabanlı trafik cezası ödeme işlemleri bulunuyor. BAE hükümeti, 2031 yılına kadar yapay zeka sayesinde gayri safi yurtiçi hasılaya (GSYH) 96 milyar dolar katkı sağlamayı hedefliyor.
Ülke, bu hedef doğrultusunda 'Yapay Zeka ve Dijital Ekonomi Bakanlığı' kurdu ve Abu Dabi merkezli 'Hub71' gibi teknoloji merkezleri oluşturdu. Ayrıca, Abu Dabi Yatırım Ofisi, 2025 yılında 5 milyar dolarlık bir yapay zeka fonu başlattı. Bu fonun, uluslararası teknoloji şirketlerine yatırım yaparak BAE'yi bir teknoloji merkezi haline getirmesi bekleniyor.
Bölgesel ve küresel boyut
BAE'nin yapay zeka atılımı, sadece ülke içinde değil, bölgesel ve küresel ölçekte de yankı uyandırıyor. Körfez ülkeleri arasında Suudi Arabistan ve Katar da benzer yatırımlar yaparken, BAE bu alanda lider konumda. Ancak, Batılı ülkelerin teknoloji şirketleri BAE ile iş birliği yaparken, insan hakları endişeleri ve veri güvenliği gibi konular gündeme geliyor. Öte yandan, yapay zeka alanındaki bu hızlı dönüşüm, iş gücü piyasasında da değişimlere neden oluyor. BAE, işsizlik endişelerine karşı vatandaşlarını yeni beceriler kazandırmak için eğitim programları başlattı. Küresel ölçekte ise BAE, yapay zeka yarışında Çin ve ABD'ye kıyasla daha küçük bir oyuncu olsa da, bulunduğu coğrafyanın avantajıyla uluslararası teknoloji şirketlerini çekiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
BAE'nin yapay zeka hamlesi, Türkiye için hem fırsatlar hem de rekabet unsurları barındırıyor. Türkiye de son yıllarda yapay zeka alanında yatırımlarını artırırken, BAE ile teknoloji transferi ve iş birliği potansiyeli taşıyor. Ancak BAE'nin Körfez'deki lider konumu, Türkiye'nin bölgesel teknoloji üssü olma hedefini zorlayabilir. Özellikle savunma sanayii ve finans teknolojileri gibi alanlarda iki ülke arasında rekabet yaşanıyor. Öte yandan, Türk girişimlerinin Abu Dabi'deki teknoloji merkezlerine erişimi ve yatırım çekme potansiyeli, dış politika ve ekonomi açısından önemli bir fırsat olarak değerlendirilmeli. Sonuç olarak, BAE'nin bu hamlesi, Türkiye'nin yapay zeka stratejisini hızlandırması gerektiğini gösteriyor.
