Birleşik Arap Emirlikleri’nin (BAE), İran destekli grupların saldırılarını durdurması ve Körfez’deki gerilimi azaltması karşılığında Tahran yönetimine milyarlarca dolar ödediği ileri sürülüyor. Ortadoğu merkezli haber sitesi Middle East Eye’ın iddiasına göre, BAE son iki yıl içinde İran’a toplam 10 milyar dolar tutarında ödeme yaptı. Bu ödemelerin, Husiler ve diğer İran destekli milis gruplarının BAE’ye yönelik saldırılarını durdurmayı amaçladığı belirtiliyor. İddialar henüz resmi olarak doğrulanmış değil, ancak bölgedeki güç dengeleri açısından önemli bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
Gelişmenin Arka Planı: BAE-İran Gerilimi ve Gizli Diplomasi
BAE ile İran arasındaki ilişkiler, 2019’da Basra Körfezi’nde yaşanan tanker saldırıları ve 2020’de ABD’nin İranlı General Kasım Süleymani’yi öldürmesinin ardından gerginleşmişti. BAE, Suudi Arabistan öncülüğündeki Yemen operasyonuna aktif olarak katılırken, İran destekli Husiler de BAE topraklarına insansız hava araçları ve füzelerle saldırılar düzenlemişti. 2022’de Abu Dabi’ye yönelik Husi saldırıları, BAE’yi güvenlik konusunda daha pragmatik adımlar atmaya itti. Middle East Eye’ın haberine göre, BAE bu saldırıların ardından İran ile gizli bir müzakere süreci başlattı. Müzakerelerin, Irak ve Umman’ın arabuluculuğunda yürütüldüğü ve ödemelerin nakit para, altın ve varlık transferi şeklinde yapıldığı iddia ediliyor.
Ödemelerin önemli bir kısmının, İran’ın ekonomik yaptırımlar altındaki finansal sistemini rahatlatmayı hedeflediği belirtiliyor. BAE’nin ayrıca İran’a ait dondurulmuş varlıkların serbest bırakılması konusunda da kolaylaştırıcı rol oynadığı öne sürülüyor. Haberde, bu ödemelerin karşılığında İran’ın Yemen’deki Husilere verdiği desteği sınırlandırdığı ve BAE hedeflerine yönelik saldırıları durdurduğu iddia ediliyor. Ancak İran yönetimi, bu iddiaları resmi olarak ne doğruladı ne de yalanladı.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Körfez’deki Dengeler Değişiyor mu?
BAE’nin bu hamlesi, Körfez ülkelerinin İran’a yönelik geleneksel caydırıcılık politikasından uzaklaştığının bir göstergesi olarak yorumlanıyor. Suudi Arabistan ve BAE, uzun yıllar İran’ın bölgesel etkisini sınırlamak için ABD’nin askeri varlığına güvenmişti. Ancak ABD’nin Ortadoğu’dan çekilme sinyalleri, bu ülkeleri alternatif güvenlik arayışlarına itti. BAE’nin İran’a ödeme yapması, aynı zamanda Çin’in bölgedeki arabuluculuk çabalarıyla da paralellik gösteriyor. Çin’in bu yıl Suudi Arabistan ile İran arasında diplomatik ilişkilerin yeniden kurulmasında oynadığı rol, Körfez’de yeni bir denge arayışının habercisiydi.
Öte yandan, bu iddialar İsrail’i de yakından ilgilendiriyor. İsrail, İran’ın nükleer programı ve bölgesel milis güçleri konusunda endişeli. BAE’nin İran’a yaptığı ödemeler, İsrail’in Körfez’deki müttefikleriyle olan ilişkilerini zorlayabilir. İbrahim Anlaşmaları çerçevesinde normalleşen BAE-İsrail ilişkileri, İran tehdidi ortak paydasına dayanıyordu. Ancak BAE’nin Tahran’a ödeme yapması, bu tehdit algısını zayıflatabilir ve İsrail’i yeni bir güvenlik stratejisi oluşturmaya itebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
BAE’nin İran’a milyarlarca dolarlık ödeme yaptığı iddiası, Türkiye’nin Körfez ve İran politikaları açısından önemli sonuçlar doğurabilir. Türkiye, son yıllarda Suudi Arabistan ve BAE ile ilişkilerini normalleştirme çabası içinde. Ancak BAE’nin İran’a bu tür bir ödeme yapması, Ankara’nın bölgesel dengeleri yeniden değerlendirmesine neden olabilir. Özellikle Katar ve Türkiye arasındaki stratejik işbirliği, BAE’nin İran’la yakınlaşmasından etkilenebilir. Ayrıca, İran’ın ekonomik olarak rahatlaması, Suriye ve Irak’taki nüfuz mücadelesinde Türkiye’nin pozisyonunu zorlaştırabilir. Türkiye, İran’ın yaptırımlar nedeniyle zayıflayan ekonomisinin bölgesel faaliyetlerini sınırladığını düşünüyordu. Ancak bu tür bir mali destek, İran’ın bölgedeki projelerine yeniden kaynak aktarmasına yol açabilir. Bu nedenle, Ankara’nın gelişmeleri yakından izlemesi ve diplomatik adımlarını buna göre şekillendirmesi bekleniyor.
