Avustralya Dışişleri Bakanı Penny Wong, İsrail’in Gazze’de öldürülen yardım çalışanlarıyla ilgili soruşturmayı kapatma kararına 'öfke'yle tepki gösterdi. Wong, Perşembe günü yaptığı açıklamada, Avustralya vatandaşı Lalzawmi “Zomi” Frankcom ve Dünya Merkez Mutfağı (WCK) çalışanı meslektaşlarının Nisan ayında İsrail saldırısında öldürülmesine ilişkin soruşturmanın kapatılmasının kabul edilemez olduğunu belirtti. Wong, “Bu karar, kaybettiğimiz hayatların ciddiyetini ve uluslararası hukukun gerekliliklerini görmezden geliyor” dedi. Avustralya, İsrail ile ilişkilerinin 'zor' bir dönemden geçtiğini kabul ederken, uluslararası toplumdan da tepkiler geliyor.
Olayın Arka Planı
1 Nisan 2024’te, Gazze’nin Deir el-Balah kentinde Dünya Merkez Mutfağı’na ait bir konvoy, İsrail ordusu tarafından hedef alınmıştı. Saldırıda Avustralya vatandaşı Zomi Frankcom’un yanı sıra Britanya, Filistin, Polonya ve Kanada vatandaşları dahil yedi yardım çalışanı yaşamını yitirmişti. WCK, saldırının ardından Gazze’deki operasyonlarını durdurduğunu açıklamış ve olayın 'kasıtlı' bir saldırı olduğunu öne sürmüştü. İsrail ordusu, olayın ardından yaptığı açıklamada 'yanlışlıkla' gerçekleştiğini ve soruşturma başlatıldığını duyurmuştu. Ancak İsrail Genelkurmay Başkanı Herzi Halevi, soruşturmanın tamamlandığını ve iki subayın görevden alındığını, ancak olayın 'suç teşkil etmediğini' belirterek dosyanın kapandığını ifade etmişti. Bu karar, uluslararası toplumda büyük tepki çekmişti.
Bölgesel ve Küresel Boyut
İsrail’in bu kararı, Gazze’deki insani krizin derinleştiği bir dönemde uluslararası hukuk ve hesap verebilirlik açısından ciddi bir tartışma başlattı. Birleşmiş Milletler, İsrail’in soruşturmayı kapatmasını eleştirirken, insan hakları örgütleri olayın 'savaş suçu' olabileceğini vurguladı. Avustralya, bu olayın ardından İsrail ile diplomatik ilişkilerini gözden geçireceğini açıkladı. Ayrıca, Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin (UCM) konuyla ilgili bir soruşturma başlatması gündemde. Bu gelişme, Batılı ülkelerin İsrail’e yönelik eleştirilerini artırırken, Orta Doğu’da tansiyonun daha da yükselmesine neden oluyor. Filistin yönetimi, uluslararası toplumu İsrail’e yaptırım uygulamaya çağırırken, İsrail ise soruşturmanın bağımsız ve adil olduğunu savunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye’nin İsrail’e yönelik eleştirel tutumunu güçlendirebilir. Türkiye, Gazze’deki insani krizde uluslararası topluma hesap verebilirlik çağrısı yaparken, İsrail’in soruşturmayı kapatması Ankara’nın tepkisini artırabilir. Ayrıca, Türkiye’nin Filistin davasına verdiği destek bağlamında, bu olay bölgesel diplomatik manevralarında kullanılabilecek bir koz olabilir. İnsani yardım kuruluşlarının güvenliğinin sağlanması, Türkiye’nin de aktif rol aldığı bölgesel insani diplomasi açısından önem taşıyor. Türkiye’nin bu konudaki açıklamaları, İsrail ile zaten gergin olan ilişkilerini daha da etkileyebilir, ancak Ankara’nın ölçülü ve ilkeli bir duruş sergilemesi beklenir.
