Avustralya'da bir huzurevinde kalan Dorothy isimli yaşlı kadın, kendisi için hiçbir anlam ifade etmeyen Foxtel, şarap ve gazete hizmetleri karşılığında günde 52 dolar (yaklaşık 1.000 TL) fatura ödemek zorunda bırakıldı. Bu durumun sadece Dorothy ile sınırlı olmadığı, ülke genelinde birçok huzurevi sakininin benzer şekilde kullanmadıkları veya anlamadıkları hizmetler için yüksek faturalarla karşı karşıya kaldığı ortaya çıktı. Avustralya Sağlık Hizmetleri Düzenleme Kurumu (Aged Care Safety and Quality Commission) konuyla ilgili kapsamlı bir soruşturma başlattı.
Huzurevlerinde sistematik fatura sorunu
Guardian Australia'nın elde ettiği belgelere göre, Dorothy'nin kaldığı huzurevi, onun kullanmadığı Foxtel yayını, içmediği şarap ve okumadığı gazeteler için günlük ücret talep etti. 85 yaşındaki Dorothy, demans hastası olduğu için bu hizmetlerin ne olduğunu anlayamıyordu. Ailesi, faturaları incelediğinde aylık yaklaşık 1.500 dolar (28.500 TL) gibi astronomik bir meblağla karşılaştı. Benzer vakaların sayısının arttığı ve düzenleyici kurumun 2024 yılı boyunca bu tür şikayetleri değerlendirdiği belirtiliyor. Yaşlı hakları savunucuları, bu durumun sistemik bir sorun olduğunu ve huzurevlerinin şeffaf olmayan fatura uygulamalarının denetlenmesi gerektiğini vurguluyor.
Küresel boyutta yaşlı bakımı krizi
Avustralya'daki bu skandal, gelişmiş ülkelerde yaşlı bakımı sektöründeki yaygın sorunları bir kez daha gündeme taşıdı. Dünya genelinde yaşlı nüfusun hızla artmasıyla birlikte, huzurevlerinde kalite standartları ve mali şeffaflık tartışmaları büyüyor. Birleşmiş Milletler verilerine göre, 2050 yılına kadar dünya nüfusunun %16'sı 65 yaş üstü olacak ve bu durum bakım hizmetlerine olan talebi katlayacak.
ABD, İngiltere ve Kanada gibi ülkelerde de benzer suistimaller rapor ediliyor. Özellikle özel sektörün hakim olduğu modellerde, kar marjlarını artırmak için yaşlılardan hizmet bedeli adı altında fazla ücret alınması yaygın bir uygulama haline gelmiş durumda. Uzmanlar, bu tür skandalların önlenmesi için bağımsız denetim mekanizmalarının güçlendirilmesi ve yaşlı haklarının yasal güvence altına alınması gerektiğini belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Avustralya'daki bu gelişme, Türkiye'de de benzer sorunların yaşanabileceğini akıllara getiriyor. Türkiye'de hızla artan yaşlı nüfus (2023 itibarıyla %9,7) ve bakım evlerinin sayısının yetersizliği, bu alanda denetim eksikliklerine işaret ediyor. Özellikle özel huzurevlerinde şeffaf olmayan ücretlendirme ve kalite standartlarının düşük olması, benzer skandalların yaşanma riskini artırıyor. Türkiye'nin bu konuda Avustralya'daki deneyimden ders çıkararak, yaşlı bakımı sektöründe daha sıkı düzenlemeler ve bağımsız denetim mekanizmaları oluşturması, hem yaşlı vatandaşların haklarını korumak hem de sektörün sürdürülebilirliğini sağlamak açısından kritik önem taşıyor.
