Avustralya'da bağımsız senatör David Pocock, Başbakan Anthony Albanese'ye yönelik sert bir çıkışla, teknoloji devlerinin yapay zeka modellerini eğitmek için Avustralyalı gazetecilerin ve içerik üreticilerinin eserlerini izinsiz kullanmasının önüne geçilmesini talep etti. Pocock, hükümetin temmuz ayında yapay zeka ve telif hakları konusunda kapsamlı bir düzenleme paketi açıklamaya hazırlandığını belirterek, bu planın içerik üreticilerinin haklarını koruyacak somut adımlar içermesi gerektiğini vurguladı. Senatör, özellikle haber medyasının ayakta kalma mücadelesi verdiği bir dönemde, büyük teknoloji şirketlerinin bedava içerikle yapay zeka modellerini beslemesinin adil olmadığını ifade etti.
Telif hakları ve yapay zeka arasındaki gerginlik
David Pocock'un uyarısı, küresel çapta yapay zeka şirketleri ile içerik üreticileri arasında büyüyen bir çatışmanın yansıması olarak görülüyor. Avustralya, 2021 yılında Google ve Facebook'a haber içerikleri için ödeme yapma zorunluluğu getiren çığır açıcı yasasıyla tanınmıştı. Şimdi de benzer bir yaklaşımın yapay zeka çağında uygulanması talep ediliyor. Pocock, Albanese hükümetinin temmuzda açıklayacağı yapay zeka telif planının, yalnızca büyük teknoloji şirketlerinin değil, aynı zamanda Avustralyalı gazeteci, yazar ve sanatçıların da çıkarlarını gözetmesi gerektiğini söyledi. Senatör, "Bu şirketler, emek vermeden başkalarının eserlerini kullanarak milyarlarca dolar kazanıyor. Hükümetin müdahale etme zamanı geldi" dedi. Yapay zeka modellerinin eğitilmesinde kullanılan büyük veri setlerinin büyük bölümü, internetten toplanan telifli veya telifsiz içeriklerden oluşuyor. Bu durum, birçok ülkede olduğu gibi Avustralya'da da yasal boşluklar yaratıyor.
Küresel boyut: Yapay zeka düzenlemeleri yaygınlaşıyor
Avustralya'nın atacağı adımlar, küresel çapta yapay zeka düzenlemelerinin şekillenmesi açısından önemli bir test niteliği taşıyor. Avrupa Birliği, geçtiğimiz aylarda Yapay Zeka Yasası'nı kabul ederek bu alanda öncü bir rol üstlendi. Kanada ve Brezilya da benzer düzenlemeler üzerinde çalışıyor. ABD'de ise henüz federal düzeyde kapsamlı bir yasa bulunmuyor. Yapay zeka modellerinin eğitilmesinde kullanılan telifli içeriklere ilişkin tartışmalar, özellikle haber medyasını derinden etkiliyor. Haber ajansları ve yayıncılar, içeriklerinin izinsiz kullanılması nedeniyle gelir kaybına uğradıklarını belirtiyor. Dünyanın dört bir yanındaki gazetecilik örgütleri, bu konuda hükümetlere acil müdahale çağrısı yapıyor. Avustralya'nın uygulayacağı model, diğer ülkeler için de örnek teşkil edebilir. Özellikle Kanada ve Birleşik Krallık, benzer düzenlemeler için Avustralya'yı yakından takip ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Avustralya'daki bu gelişme, Türkiye açısından da önemli dersler barındırıyor. Türkiye'de henüz yapay zeka ve telif hakları konusunda kapsamlı bir düzenleme bulunmuyor. Yerli haber siteleri ve yayıncılar, uluslararası teknoloji devlerinin içeriklerini kullanmasından benzer şekilde mağdur olabilir. Ayrıca Türkiye'nin ulusal yapay zeka stratejisi kapsamında, yerli içerik üreticilerinin haklarını koruyacak yasal altyapının oluşturulması, dijital egemenlik açısından hayati önem taşıyor. Avustralya modeli, Türkiye'nin kendi koşullarına uyarlanabilecek bir referans noktası olarak değerlendirilebilir. Bölgesel olarak, Avrupa Birliği'ne uyum sürecinde olan Türkiye'nin, AB'nin Yapay Zeka Yasası gibi güncel düzenlemeleri takip etmesi ve ulusal mevzuatını bu doğrultuda güncellemesi gerekiyor.
