Avustralya ve Doğu Timor, Perşembe günü siber ve deniz güvenliğini güçlendirmek amacıyla bir savunma anlaşması imzaladı. Anlaşma kapsamında Avustralya, Doğu Timor'a 44 milyon ABD doları (yaklaşık 66 milyon Avustralya doları) değerinde destek sağlayacak. Canberra yönetimi, bu adımla Çin'in Pasifik adalarındaki artan etkisini sınırlamayı hedefliyor. Avustralya, Doğu Timor'un en büyük savunma ve güvenlik ortağı konumunda ve anlaşma ile ikili savunma tatbikatlarının önemli ölçüde artırılması planlanıyor.
Anlaşmanın Arka Planı ve İçeriği
Avustralya Savunma Bakanı Richard Marles ile Doğu Timor Savunma Bakanı Filomeno da Paixão de Jesus, başkent Dili'nde düzenlenen törenle anlaşmayı imzaladı. Anlaşma, iki ülke arasında 2018'de imzalanan ve süresi dolan önceki savunma işbirliği anlaşmasının yerini alacak. Yeni anlaşma, ortak askeri eğitim, insani yardım ve afet müdahale tatbikatları ile deniz güvenliği işbirliğini kapsıyor. Ayrıca siber güvenlik alanında da kapasite geliştirme projeleri öngörülüyor.
Avustralya hükümeti, 44 milyon dolarlık desteğin bir kısmını Doğu Timor'un deniz devriye botlarının bakımı ve modernizasyonu için kullanılacak. Kalan fon ise siber güvenlik altyapısının güçlendirilmesi, personel eğitimi ve ortak tatbikatların finansmanı için ayrılacak. Avustralya, bölgede istikrarın korunmasına katkıda bulunmayı amaçlıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu anlaşma, Avustralya'nın Pasifik adaları ülkeleriyle savunma ve güvenlik ilişkilerini derinleştirme çabalarının bir parçası. Çin, son yıllarda Solomon Adaları, Kiribati ve Vanuatu gibi ülkelerle güvenlik ve altyapı anlaşmaları imzalayarak bölgedeki etkisini artırdı. Avustralya ve müttefiki ABD, bu gelişmeleri endişeyle izliyor.
Doğu Timor, 2002'de bağımsızlığını kazanmasından bu yana Avustralya ile yakın ilişkilere sahip. Ancak 2018'de imzalanan deniz sınırı anlaşmasına kadar Büyük Güneş Doğu Timor'daki doğalgaz yatakları konusunda anlaşmazlık yaşamışlardı. Yeni savunma anlaşması, ilişkilerde yeni bir sayfa açılmasına işaret ediyor. Çin'in Doğu Timor'da da ekonomik ve askeri varlığını artırma girişimleri, Avustralya'yı harekete geçirdi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Avustralya'nın Doğu Timor'a yönelik savunma desteği, Türkiye'nin doğrudan bir çıkarı olmasa da Hint-Pasifik bölgesindeki güç dengelerini etkiliyor. Çin'in bölgedeki etkisini dengeleme çabası, küresel jeopolitik rekabetin bir yansıması. Türkiye, son yıllarda Asya-Pasifik'e açılım politikası izliyor ve bölge ülkeleriyle ekonomik ve savunma işbirliğini geliştiriyor. Bu tür anlaşmalar, Türkiye'nin bölgedeki aktörlerle ilişkilerini çeşitlendirmesi için bir fırsat olabilir. Ayrıca, deniz güvenliği ve siber güvenlik alanlarındaki işbirlikleri, Türkiye'nin de savunma ihracatı ve güvenlik işbirliği açısından takip ettiği alanlar. Ancak Türkiye'nin bölgede etkili olması için daha kapsamlı bir strateji geliştirmesi gerekiyor.
