Avustralya Dışişleri Bakanı Penny Wong, gece geç saatlerde yayımladığı yazılı açıklamayla ülkesinin Batı Şeria'da Filistinli sivillere yönelik 'aşırılıkçı yerleşimci şiddeti' olarak tanımladığı eylemlere karışan kişilere yaptırım uygulama kararı aldığını duyurdu. Wong, açıklamasında 'Filistinli sivillere yönelik yerleşimci şiddetinin dehşet verici boyutlara ulaştığını' belirterek, bu adımın Batılı müttefiklerle koordineli şekilde atıldığını vurguladı. Karar kapsamında, şiddet olaylarına karıştığı tespit edilen kişilere seyahat yasağı ve varlık dondurma gibi önlemler uygulanacak.
Yaptırımların kapsamı ve uluslararası boyut
Avustralya'nın bu hamlesi, ABD, Birleşik Krallık ve Avrupa Birliği'nin daha önce aldığı benzer kararlarla uyumlu. Washington yönetimi, Şubat ayında Batı Şeria'da şiddet olaylarına karışan dört Yahudi yerleşimciye yaptırım uygulamıştı. Londra ve Brüksel de benzer adımlar atmıştı. Avustralya'nın katılımıyla birlikte Batılı ülkelerin Filistin topraklarındaki yasa dışı yerleşim faaliyetlerine ve yerleşimci şiddetine karşı ortak bir cephe oluşturduğu görülüyor.
Avustralya hükümeti, yaptırım kararının gerekçesini 'uluslararası hukukun ihlali ve bölgedeki barış sürecine yönelik tehdit' olarak açıkladı. Wong, 'İsrail'in işgal altındaki topraklarda yerleşimleri genişletmesi uluslararası hukuka aykırıdır ve iki devletli çözümü imkansız hale getirmektedir. Yerleşimci şiddeti ise zaten kırılgan olan durumu daha da kötüleştirmektedir' ifadelerini kullandı.
Bölgesel ve küresel yansımalar
Avustralya'nın bu adımı, İsrail hükümetinde rahatsızlık yaratırken, Filistin yönetimi tarafından memnuniyetle karşılandı. Filistin Dışişleri Bakanlığı yaptığı açıklamada Avustralya'nın kararını 'cesur ve ilkeli bir duruş' olarak nitelendirdi. Öte yandan İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun ofisinden yapılan açıklamada, 'Yerleşimci karşıtı yaptırımlar ikili ilişkilere zarar verir ve terörü teşvik eder' denildi.
Kararın, bölgedeki güvenlik dengelerini daha da karmaşık hale getirmesi bekleniyor. Batı Şeria'da son aylarda artan şiddet olayları, uluslararası toplumun tepkisini çekiyordu. Birleşmiş Milletler verilerine göre, 2023 yılında Batı Şeria'da Yahudi yerleşimcilerin Filistinlilere yönelik saldırılarında yüzde 150 artış yaşandı.
Bu gelişme aynı zamanda Barbecues Galore adlı Avustralyalı perakende zincirinin iflasıyla da gölgelendi. Şirket, ekonomik zorluklar nedeniyle kapandığını duyurdu, ancak bu durumun Avustralya'nın dış politika kararlarıyla doğrudan bağlantısı bulunmuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Avustralya'nın Batı Şeria'da Yahudi yerleşimci şiddetine yönelik yaptırım kararı, Türkiye'nin uzun süredir savunduğu 'İsrail'in uluslararası hukuka aykırı uygulamalarına karşı somut adımlar atılması' pozisyonuyla örtüşüyor. Ankara, Filistin topraklarındaki yasa dışı yerleşimleri tanımadığını ve yerleşimci şiddetini kınadığını defalarca dile getirmişti. Bu karar, Batılı müttefikler arasında Filistin meselesine yönelik artan hassasiyetin bir göstergesi olarak okunabilir. Türkiye'nin de benzer yaptırımları değerlendirebileceği veya BM gibi platformlarda bu tür adımları teşvik edebileceği öngörülebilir. Ancak Ankara'nın mevcut ekonomik ve diplomatik dengeleri göz önünde bulundurarak daha ihtiyatlı bir yaklaşım benimsemesi muhtemeldir.
