Avustralya'nın başkenti Canberra'nın da içinde bulunduğu Avustralya Başkent Bölgesi (ACT), geçtiğimiz hafta Sidney'deki Bondi Beach'te meydana gelen ve beş kişinin ölümüyle sonuçlanan bıçaklı saldırının ardından ülke genelinde yürütülen silah geri alım programına katılma kararı aldı. Başbakan Anthony Albanese, ACT'de 23.000 silah ve 7.000'den fazla ateşli silah ruhsatı sahibi bulunduğunu açıkladı. Bu adım, saldırının ardından kamuoyunda artan silah kontrolü talepleri doğrultusunda atıldı.
Silah Geri Alım Programının Detayları
Başbakan Albanese, federal hükümetin ACT hükümetiyle ortaklaşa yürüteceği programın, bölgedeki yasadışı ve istenmeyen silahların toplanmasını hedeflediğini belirtti. Program kapsamında, vatandaşlar ellerindeki silahları belirli merkezlere teslim ederek tazminat alabilecek. Bu tazminatın miktarı, silahın türüne ve durumuna göre değişecek. ACT Başbakanı Andrew Barr, programın önümüzdeki aylarda başlayacağını ve bölgedeki silah sayısının azaltılmasını amaçladığını söyledi.
Bondi Beach'teki saldırı, 13 Nisan'da Joel Cauchi adlı bir saldırganın alışveriş merkezinde bıçakla saldırması sonucu beş kişinin hayatını kaybetmesine, birden fazla kişinin yaralanmasına yol açmıştı. Saldırgan, olay yerine gelen polis memuru Amy Scott tarafından etkisiz hale getirilmişti. Saldırının ardından yapılan açıklamalarda, Cauchi'nin uzun süredir psikolojik sorunlar yaşadığı ve daha önce polise haber verildiği belirtildi.
Avustralya, 1996 yılında Tazmanya'da meydana gelen Port Arthur katliamının ardından dünyanın en katı silah yasalarından birini kabul etmişti. O dönemde dönemin Başbakanı John Howard'ın girişimiyle başlatılan ulusal silah geri alım programı kapsamında yaklaşık 700 bin silah toplanmış ve otomatik ve yarı otomatik silahların özel şahıslarca bulundurulması yasaklanmıştı. Bu program, silahlı şiddet oranlarını önemli ölçüde düşürmüş ve ülke genelinde takdir toplamıştı.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bondi saldırısı, Avustralya'da silah kontrolü tartışmalarını yeniden alevlendirdi. Saldırıda bıçak kullanılmasına rağmen, olay sonrası silah sahipliği ve yasaların yeterliliği gündeme geldi. Uzmanlar, bıçaklı saldırıların silah yasalarıyla doğrudan ilgili olmadığını ancak toplumda şiddet eğilimlerinin arttığına dair bir işaret olduğunu belirtiyor. ACT'nin geri alım programı, ulusal düzeyde yeni bir silah kontrolü dalgasının habercisi olarak görülüyor.
Küresel ölçekte ise Avustralya'nın silah politikası, diğer ülkeler için örnek teşkil ediyor. Özellikle ABD'de yaşanan silahlı şiddet olayları sonrası, Avustralya modeli sık sık gündeme getiriliyor. Bu gelişme, silah kontrolü konusunda uluslararası kamuoyunun dikkatini bir kez daha Canberra'ya çevirdi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de de son yıllarda bireysel silahlanmaya karşı kamuoyunda artan bir hassasiyet bulunuyor. Avustralya'nın silah geri alım programı, Türkiye'de benzer politikaların tartışılmasına örnek oluşturabilir. Ancak Türkiye'nin güvenlik dinamikleri farklı olup, sınır güvenliği ve terörle mücadele gibi öncelikler, silah sahipliğine ilişkin düzenlemeleri etkiliyor. Yine de bu tür başarılı uygulamalar, Türk kamuoyunda silah kontrolü konusundaki tartışmalara uluslararası bir perspektif kazandırıyor.
