Son dönemde ABD'de savunma politikaları çevrelerinde "Avrupa'yı Avrupalılara bırakma" fikri yeniden gündeme geliyor. ABD'nin Avrupa'daki askeri varlığını küçültmesi, Soğuk Savaş sonrası transatlantik güvenlik mimarisinde köklü bir değişimi işaret ediyor. Bu görüş, ABD'nin kaynaklarını öncelikli gördüğü Hint-Pasifik bölgesine kaydırması gerektiğini savunan stratejik öncelikler değişikliğinden kaynaklanıyor. Avrupa'nın kendi savunması için daha fazla sorumluluk alması gerektiği argümanı, hem maliyet paylaşımı hem de jeopolitik odak kaymasıyla ilgili.
Arka Plan: ABD'nin Avrupa'daki Varlığı ve Değişen Öncelikler
ABD'nin Avrupa'daki askeri varlığı II. Dünya Savaşı sonrası Marshall Planı ve NATO'nun kurulmasıyla şekillendi. Soğuk Savaş boyunca Sovyet tehdidine karşı caydırıcılık sağlayan bu varlık, 1990'lardan itibaren genişleme ve barışı koruma görevleriyle devam etti. Ancak 21. yüzyılda ABD'nin güvenlik algısı değişti: Çin'in yükselişi ve Asya-Pasifik'teki gerilimler, Washington'un stratejik odağını kaydırmasına neden oldu. Eski Başkan Trump döneminde NATO müttefiklerine yönelik eleştiriler ve savunma harcamalarının artırılması yönündeki baskılar, Avrupa'nın kendi güvenliği için daha fazla sorumluluk alması gerektiği tartışmalarını alevlendirdi. Biden yönetimi transatlantik bağları yeniden güçlendirse de, uzun vadeli eğilim ABD'nin Avrupa'daki ayak izini küçültme yönünde. Son yıllarda ABD asker sayısında kademeli azalmalar yaşandı; örneğin Almanya'daki Amerikan askerlerinin bir kısmı çekildi veya başka yerlere kaydırıldı. Avrupa ülkeleri savunma bütçelerini artırsa da (NATO'nun %2 hedefi), hâlâ ABD'nin sağladığı yeteneklere bağımlı: stratejik nakliye, istihbarat, füze savunması ve nükleer şemsiye gibi alanlarda.
Bölgesel ve Küresel Boyut
ABD'nin Avrupa'dan çekilmesi veya varlığını azaltması, NATO'nun geleceği ve Avrupa güvenlik mimarisi üzerinde derin etkiler yaratabilir. Avrupa Birliği, ortak savunma kapasitesi oluşturma yolunda adımlar atsa da (PESCO gibi girişimler), kolektif savunma için hâlâ NATO'ya ve dolayısıyla ABD'ye bağımlı. Rusya'nın Ukrayna'yı işgali, Avrupa'da güvenlik endişelerini artırdı ve NATO'nun genişlemesine (Finlandiya ve İsveç) yol açtı. Bu ortamda ABD'nin çekilmesi, Rusya'nın daha cesur davranmasına neden olabilir. Öte yandan, ABD'nin Hint-Pasifik'e odaklanması, Çin'e karşı dengenin korunması açısından kritik. Ancak transatlantik ilişkiler zayıflarsa, küresel istikrar olumsuz etkilenebilir. Avrupa'nın kendi savunmasını üstlenmesi kısa vadede zor; yıllar alacak bir süreç ve ciddi finansman gerektiriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, ABD'nin Avrupa'daki askeri varlığının azalmasından doğrudan etkilenebilir. Türkiye, NATO'nun ikinci büyük ordusuna sahip ve Avrupa güvenliğinde kilit bir aktör. ABD'nin çekilmesi, Türkiye'nin stratejik önemini artırabilir; ancak aynı zamanda Türkiye'nin kendi savunma yatırımlarını ve bölgesel rolünü güçlendirmesi gerekebilir. ABD ile yaşanan son dönemdeki gerilimler (S-400, F-35) göz önüne alındığında, Türkiye'nin Avrupa savunmasında daha fazla sorumluluk alması beklenebilir. Ayrıca, Karadeniz ve Doğu Akdeniz'deki güvenlik dinamikleri, Türkiye'nin NATO içindeki konumunu daha da önemli kılıyor.
