Avrupa Birliği'nin (AB) ABD merkezli büyük teknoloji şirketlerine bağımlılığı azaltma çabaları, kıtanın önde gelen otomobil üreticileri arasında endişeye yol açtı. Sektör temsilcileri, Brüksel'in teknolojik egemenlik (tech sovereignty) hamlelerinin üretim maliyetlerini artıracağını ve Avrupa otomotiv sanayisinin rekabet gücünü zayıflatacağını savunuyor. Konuyla ilgili olarak üst düzey yöneticiler, yeni düzenlemelerin tedarik zincirlerini karmaşıklaştırabileceği ve inovasyonu yavaşlatabileceği uyarısında bulundu.
Gelişmenin arka planı
AB Komisyonu, geçtiğimiz aylarda yayımladığı strateji belgelerinde, kritik teknolojilerde ABD ve Çin'e olan bağımlılığı azaltmayı hedeflediğini duyurmuştu. Bu kapsamda, yapay zeka, siber güvenlik, yarı iletkenler ve bulut bilişim gibi alanlarda Avrupa merkezli çözümlerin geliştirilmesi teşvik ediliyor. Ancak otomobil üreticileri, bu dönüşümün maliyetli olacağına dikkat çekiyor.
Avrupa Otomobil Üreticileri Birliği (ACEA) tarafından yapılan açıklamada, "Teknolojik egemenlik hedefi doğru olmakla birlikte, geçiş sürecinde işletmeler üzerinde ek mali yük oluşturulmamalıdır. AB, endüstrinin rekabetçiliğini koruyacak adımlar atmalıdır" ifadeleri kullanıldı. Özellikle Volkswagen, Stellantis ve Renault gibi büyük üreticiler, yeni düzenlemelerin tedarik zinciri üzerinde yaratacağı belirsizliklerden endişe duyduklarını belirtti.
Uzmanlar, AB'nin Dijital Piyasalar Yasası (DMA) ve Dijital Hizmetler Yasası (DSA) gibi düzenlemelerinin küçük ve orta ölçekli işletmeler için daha da büyük zorluklar yaratabileceği görüşünde. Ayrıca, bulut bilişim alanında Avrupa merkezli alternatiflerin henüz yeterli olgunluğa ulaşmadığı, bu durumun da geçiş sürecini daha maliyetli hale getireceği ifade ediliyor.
Bölgesel ve küresel boyut
AB'nin teknoloji egemenliği hamlesi, yalnızca Avrupa otomotiv sektörünü değil, küresel tedarik zincirlerini de etkileyebilecek bir potansiyele sahip. Avrupa, birçok kritik teknolojide ABD merkezli şirketlere (Google, Microsoft, Amazon, Apple gibi) bağımlı durumda. Özellikle otomotiv sektöründe otonom sürüş, bağlantılı araçlar ve elektrikli araç şarj altyapısı gibi alanlarda bu şirketlerin sağladığı yazılım ve hizmetler hayati önem taşıyor.
ABD'de Biden yönetimi, Enflasyon Azaltma Yasası (IRA) ile yerli üretimi teşvik ederken, AB'nin benzer bir strateji izlemesi iki kıta arasında ticari gerilimlere yol açabilir. Öte yandan, Çin'in teknoloji alanındaki yükselişi, AB'yi daha bağımsız bir pozisyon almaya zorluyor. Ancak uzmanlara göre, bu dönüşüm kısa vadede maliyet artışlarına ve tedarik zinciri aksamalarına neden olabilir.
Analistler, AB'nin teknolojik bağımsızlık hedefi ile endüstrinin rekabet gücü arasında bir denge kurması gerektiğini vurguluyor. Aksi takdirde, Avrupa otomotiv sektörünün Asyalı rakipleri karşısında dezavantajlı duruma düşebileceğini belirtiyorlar.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Avrupa otomotiv sektöründeki bu dönüşüm, Türkiye'yi doğrudan etkileyebilecek gelişmeler arasında yer alıyor. Türkiye, Avrupa otomotiv endüstrisinin önemli bir tedarikçi ve üretim üssü konumunda. AB'nin teknoloji bağımlılığını azaltma çabaları, Türkiye'deki otomotiv tedarik sanayisinde de değişimlere yol açabilir. Öte yandan, Türkiye'nin yazılım ve teknoloji alanında Avrupa ile işbirliğini artırması, bu süreçte avantaj sağlayabilir. TÜBİTAK ve Savunma Sanayii Başkanlığı gibi kurumların yerli teknoloji geliştirme çalışmaları, AB'nin egemenlik hedefleriyle örtüşen bir potansiyel taşıyor. Ancak kısa vadede maliyet artışları, Türk otomotiv yan sanayisini de olumsuz etkileyebilir.
