İngiltere Başbakanı Keir Starmer'ın sürpriz bir şekilde istifa edeceğini açıklamasının ardından, Avrupa Birliği ile Birleşik Krallık arasında yapılması planlanan üst düzey zirve ertelenirken, Avrupalı liderler Starmer'a veda mesajları yayımladı. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Almanya'nın yeni Başbakanı Friedrich Merz ve Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, Starmer'ın başbakanlık döneminde Avrupa ve Ukrayna güvenliğine yaptığı katkıları vurguladı.
Gelişmenin Arka Planı: Starmer'ın İstifası ve Zirvenin Ertelenmesi
Keir Starmer, 2024 Temmuz ayında yapılan genel seçimlerde İşçi Partisi'ni ezici bir zaferle iktidara taşıdıktan sadece altı ay sonra, beklenmedik bir hamleyle istifa kararı aldı. Starmer, yaptığı kısa açıklamada partisinin artık yeni bir lidere ihtiyacı olduğunu ifade ederken, gerekçe olarak Brexit sonrası AB ile ilişkilerin normalleştirilmesi sürecinde yaşanan bazı stratejik uyuşmazlıklara işaret etti. Uzmanlar, Starmer'ın istifasının asıl nedeninin, partisi içinde Brexit karşıtı kanadın baskıları ve İngiltere'nin AB'ye yeniden yaklaşma politikasının istenilen sonucu vermemesi olduğunu belirtiyor. Starmer'ın istifası, İşçi Partisi'nin dış politika vizyonunda bir kırılmaya işaret ederken, Avrupa genelinde şaşkınlık yarattı.
EU-UK zirvesinin ertelenmesi ise, Starmer'ın son anda yaptığı girişimlerle zirvenin hazırlıklarının tamamlanamamasına ve İngiltere'deki siyasi belirsizliğin aşılması amacıyla alınan bir karar olarak değerlendiriliyor. Brüksel'den yapılan açıklamada, yeni bir tarih belirlenene kadar görüşmelerin askıya alındığı duyuruldu. Bu durum, 2020'de Brexit'in ardından imzalanan Ticaret ve İşbirliği Anlaşması'nın (TCA) gözden geçirilmesi sürecini de olumsuz etkileyebilir.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Avrupa Güvenliği ve Ukrayna Desteği
Starmer'ın istifası, özellikle Avrupa güvenliği açısından kritik bir döneme denk geldi. Ukrayna Devlet Başkanı Zelenskiy, Starmer'ın Rusya'ya karşı kararlı duruşunu ve Ukrayna'ya sağladığı askeri ve mali desteği överek, 'İngiltere, Ukrayna'nın yanında duran en güçlü müttefiklerden biriydi' ifadelerini kullandı. Almanya Başbakanı Merz ise, Starmer'ın Avrupa güvenlik mimarisinin güçlendirilmesinde oynadığı rolü hatırlatarak, Brexit sonrası İngiltere'nin savunma alanında AB ile işbirliğini artırma çabalarını takdirle karşıladığını belirtti. Von der Leyen de Starmer'ın 'pragmatik ve işbirlikçi' yaklaşımının AB-İngiltere ilişkilerinde yeni bir sayfa açtığını söyledi.
Analistler, Starmer'ın istifasının İngiltere-AB ilişkilerinde bir belirsizlik dönemi başlatabileceğini, ancak iki taraf arasındaki stratejik işbirliğinin derinleşmesi yönündeki ivmenin korunması gerektiğini vurguluyor. Özellikle Rusya-Ukrayna savaşının sürdüğü, Orta Doğu'da tansiyonun yüksek olduğu bir dönemde, Avrupa ülkeleri arasında savunma ve güvenlik alanında koordinasyonun artırılması hayati önem taşıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Avrupa'nın en büyük askeri güçlerinden biri olan İngiltere'de başbakan değişikliği, Türkiye'nin Avrupa güvenlik mimarisindeki rolünü dolaylı olarak etkileyebilir. Türkiye, Brexit sonrası İngiltere ile ticari ve savunma alanında güçlü bağlar geliştirdi. Starmer'ın AB ile yakınlaşma politikası, Türkiye-İngiltere ilişkilerinde bir denge unsuru oluşturuyordu. Yeni dönemde İngiltere'nin AB'den uzaklaşması, Türkiye'nin Londra ile ikili işbirliğini daha da önemli hale getirebilir. Ayrıca Ukrayna krizinde İngiltere'nin oynadığı aktif rol, Karadeniz güvenliği açısından Türkiye için kritikti. Ankara, bu süreçte İngiltere ile uyumlu bir politika izlemişti. Yeni İngiltere liderinin Ukrayna ve NATO politikalarını yakından takip etmesi gerekecek.
