Avrupa'nın en büyük beş ülkesinin liderleri, Berlin'de gerçekleştirdikleri kritik öncesi zirvede, Ukrayna'ya yönelik desteklerinin sarsılmaz olduğunu vurguladı. İngiltere Başbakanı Keir Starmer, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, İtalya Başbakanı Giorgia Meloni, Polonya Başbakanı Donald Tusk ve Almanya Başbakanı Olaf Scholz'un katıldığı E5 görüşmeleri, Temmuz ayında Washington'da yapılacak NATO Liderler Zirvesi'nin ana gündem maddelerine ışık tuttu. Liderler, Rusya'nın Ukrayna'ya karşı sürdürdüğü saldırgan savaş karşısında Kiev yönetimine askeri, mali ve siyasi desteğin artırılarak devam edeceğini duyurdu.
Gelişmenin arka planı
Almanya'nın başkentinde bir araya gelen beş Avrupalı lider, Ukrayna'ya verilen desteğin koordinasyonunu güçlendirmeyi ve NATO zirvesinde ortak bir duruş sergilemeyi hedefledi. Görüşmelerde, Ukrayna'ya daha fazla hava savunma sistemi, top mermisi ve mühimmat sevkiyatı yapılması, ayrıca Kiev'in NATO üyeliği yolunda ilerlemesi ele alındı. Polonya Başbakanı Tusk, 'Ukrayna'nın zaferi sadece Kiev için değil, tüm Avrupa güvenliği için hayati önem taşıyor' ifadelerini kullandı. Almanya Başbakanı Scholz ise, 'Putin'in savaşının Avrupa kıtasında istikrarsızlık yaratmasına izin vermeyeceğiz' diyerek kararlılığı pekiştirdi.
Toplantı, Fransız Cumhurbaşkanı Macron'un Şubat ayında Paris'te düzenlediği benzer bir toplantının ardından geldi. Macron, o dönemde Batılı güçlerin Ukrayna'ya kara birlikleri gönderme olasılığını gündeme getirmiş, bu açıklama tartışmalara yol açmıştı. Ancak Berlin'deki E5 toplantısında daha temkinli bir dil kullanıldı; liderler, Ukrayna'nın savunma kabiliyetini artırmaya odaklanırken, NATO'nun doğrudan savaşa dahil olmasını önleme çizgisini korudu.
Bölgesel ve küresel boyut
Ukrayna'ya yönelik bu güçlü destek mesajı, Rusya’nın Doğu Ukrayna’da yeni saldırılar başlattığı ve enerji altyapısına yönelik bombardımanları yoğunlaştırdığı bir döneme denk geldi. Avrupalı liderler, Ukrayna'nın enerji şebekesinin onarılması için acil fon sağlanması konusunda da anlaştı. Ayrıca, toplantıda Rusya'ya karşı yaptırımların sıkılaştırılması ve yaptırımların delinmesinin önlenmesi gündeme geldi.
Liderler, Ukrayna'nın NATO üyeliği konusunda ise daha ihtiyatlı bir duruş sergiledi. Bazı ülkeler Kiev'in üyelik yol haritasının belirlenmesini isterken, Almanya ve Fransa gibi diğer ülkeler, savaş devam ederken üyeliğin erken sinyalini vermenin Rusya'yı daha fazla kışkırtabileceği endişesini taşıyor. Bu fikir ayrılığı, Washington zirvesinde önemli tartışmalara yol açabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Avrupalı liderlerin Ukrayna'ya güçlü destek mesajı, Türkiye'nin Karadeniz'deki güvenlik çıkarlarını ve Rusya ile dengeli ilişkisini yakından ilgilendiriyor. Ankara, savaşın başından bu yana arabulucu rolü oynarken, aynı zamanda Ukrayna'nın toprak bütünlüğünü destekliyor. NATO zirvesinde alınacak kararlar, Türkiye'nin Montrö Boğazlar Sözleşmesi'nden kaynaklanan yetkilerini ve bölgesel istikrar vizyonunu etkileyebilir. Ayrıca, Ukrayna'nın NATO üyeliği süreci, Türkiye'nin onayına sunulacağı için Ankara'nın pozisyonu belirleyici olacak. Bu nedenle, Avrupa'daki bu gelişmeler Türk dış politikasının manevra alanını şekillendirebilir.
