Avrupa başkentleri, Donald Trump'ın Beyaz Saray'a dönüşünün yaratacağı sarsıntıyı hesaplarken, kıtanın karşı karşıya olduğu daha büyük bir tehlike gözden kaçıyor: Fransa'da aşırı sağcı Marine Le Pen'in iktidara gelmesi. Avrupa Politika Merkezi (EPC) uzmanlarından Mujtaba Rahman'ın analizine göre, transatlantik ilişkiler bir miktar istikrar kazanmış olsa da, Avrupa'nın Rusya ve Çin karşısındaki duruşu, Fransa'nın mevcut Batı ittifakından kopması halinde ciddi şekilde sarsılabilir. Rahman, geçtiğimiz günlerde 100'den fazla Avrupalı büyükelçiye hitaben yaptığı konuşmada, kıtanın önümüzdeki yıl ve sonrasında karşılaşacağı büyük zorlukları değerlendirdi.
Avrupa'nın İkilemi: Trump mı, Le Pen mi?
Avrupa'nın Trump'ın ikinci başkanlık dönemine dair endişeleri uzun süredir devam ediyor. ABD'nin NATO'ya olan taahhüdünü sorgulaması, ticaret savaşları ve iklim değişikliğiyle mücadelede geri adım atması, Avrupa başkentlerinde soğuk duş etkisi yaratmıştı. Ancak Rahman'a göre, ABD ile ilişkiler aslında belli bir dengeye oturmuş durumda. Trump yönetimi, Ukrayna'ya verdiği desteği sürdürüyor ve Avrupa'nın savunma harcamalarını artırması yönündeki baskısını yineliyor. Bu durum, Avrupa'nın kendi güvenlik mimarisini güçlendirmesi için bir fırsat penceresi açmış olabilir.
Ne var ki, asıl sarsıntı Atlantik'in ötesinden değil, Avrupa'nın kalbinden gelebilir. Fransa'da 2027 başkanlık seçimlerine doğru giderken, Marine Le Pen'in anketlerdeki yükselişi Avrupa Birliği'nin temel taşlarını tehdit ediyor. Le Pen, geçmişte Avrupa Birliği'nden çıkış (Frexit) çağrıları yapmış, NATO'nun askeri kanadından ayrılmayı savunmuş ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'e karşı hayranlığını gizlememişti. Her ne kadar son yıllarda söylemini yumuşatmaya çalışsa da, cumhurbaşkanı seçilmesi halinde Fransız dış politikasında köklü bir değişim yaşanması kuvvetle muhtemel.
Fransa, Avrupa Birliği'nin motor güçlerinden biri ve Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin daimi üyesi. Nükleer silaha sahip tek AB ülkesi. Almanya ile birlikte Avrupa'nın Rusya ve Çin politikasını şekillendiriyor. Paris'in Moskova ve Pekin'e karşı sert tutumu, AB'nin yaptırım rejiminin bel kemiğini oluşturuyor. Le Pen'in zaferi, bu dengeyi alt üst edebilir ve Avrupa'nın otoriter rejimlere karşı ortak cephesini çökertebilir.
Rusya ve Çin Karşısında Bölünmüş Avrupa
Rahman'ın analizine göre, Avrupa'nın Rusya ve Çin ile mücadelesi, Fransa'nın tutumuna doğrudan bağlı. Ukrayna savaşında Kiev'e verilen askeri ve mali desteğin koordinasyonunda Fransa kilit rol oynuyor. Aynı şekilde, Çin'e yönelik ticaret ve teknoloji kısıtlamalarında da Paris'in yapıcı tavrı belirleyici. Le Pen'in iktidara gelmesi halinde, Fransa'nın bu politikaları terk etmesi ve Macaristan lideri Viktor Orban gibi AB içinde aykırı bir ses haline gelmesi bekleniyor. Bu durum, AB'nin karar alma mekanizmalarını felç edebilir ve Batı ittifakını zayıflatabilir.
Öte yandan, Almanya'da da aşırı sağcı AfD'nin yükselişi ve ekonomik durgunluk, Berlin'in dış politika kapasitesini sınırlıyor. Orta Avrupa'da ise Macaristan ve Slovakya gibi ülkeler, Rusya'ya karşı yaptırımları gevşetmek için fırsat kolluyor. Böyle bir ortamda Fransa'nın da çizgi dışına çıkması, Avrupa'nın Vladimir Putin karşısındaki birliğini tamamen dağıtabilir.
Çin cephesinde ise durum daha da karmaşık. Avrupa, ekonomik olarak Çin'e bağımlılığını azaltmaya çalışırken, Pekin'in Tayvan'a yönelik askeri baskısı ve insan hakları ihlalleri karşısında ortak bir ses çıkarmakta zorlanıyor. Fransa'nın Le Pen yönetiminde Çin ile ticari ilişkileri derinleştirmesi ve insan hakları eleştirilerini rafa kaldırması, AB'nin Hint-Pasifik stratejisini içi boş bir söyleme dönüştürebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Avrupa'daki siyasi dalgalanmalardan doğrudan etkilenecek konumda. Fransa'da Le Pen'in iktidara gelmesi, Ankara'nın AB ile ilişkilerinde yeni bir belirsizlik yaratabilir. Le Pen, geçmişte Türkiye'nin AB üyeliğine açıkça karşı çıkmış ve mülteci anlaşmasını askıya alma tehdidinde bulunmuştu. Ancak öte yandan, Avrupa'nın Rusya ve Çin karşısında zayıflaması, Türkiye'nin bölgesel bir güç olarak manevra alanını genişletebilir. Ankara, Batı ittifakı içindeki çatlaklardan yararlanarak enerji, savunma ve ticaret alanlarında kendi eksenini kurabilir. Yine de istikrarsız bir Avrupa, Türkiye'nin ekonomik ve güvenlik çıkarları için uzun vadede risk taşıyor.
