Avrupa, ABD Başkanı Donald Trump’ın “önce Amerika” politikası ve savunma harcamalarındaki belirsizlikler nedeniyle Washington’a olan askeri teknoloji bağımlılığını kırmak için kapsamlı bir dizi plan hayata geçiriyor. Kıta, kendi savunma sanayiini inşa etme ve ABD’nin “altın kelepçelerinden” kurtulma çabasında. Peki bu planlar gerçekten işe yarayacak mı?
Beş Stratejik Plan
Birincisi: Avrupa Savunma Fonu (EDF). AB bütçesinden finanse edilen bu fon, ortak savunma araştırma ve geliştirme projelerini destekliyor. 2021-2027 dönemi için 8 milyar avro ayrılan fon, özellikle kritik teknolojilerde (yapay zeka, siber güvenlik, hipersonik silahlar) ABD’ye alternatifler yaratmayı hedefliyor.
İkincisi: Kalıcı Yapısal İşbirliği (PESCO). 25 AB üyesi ülkenin katıldığı bu çerçeve, ortak askeri projeler geliştirmek ve üretim süreçlerini uyumlu hale getirmek için kuruldu. Şu ana kadar 68 proje onaylandı; bunlar arasında Avrupa İHA’ları, siber savunma sistemleri ve askeri lojistik ağları yer alıyor.
Üçüncüsü: Avrupa Barış Fonu (EPF). AB dışındaki ülkelere askeri yardım sağlayan bu fon, özellikle Ukrayna’ya yapılan silah yardımlarında kullanılıyor. 2022’de başlangıç bütçesi 5,7 milyar avro olan fon, Avrupa’nın kendi üretim kapasitesini artırmak için de bir araç haline geldi.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Dördüncü plan: Avrupa Savunma Sanayii Stratejisi (EDIS). Mart 2024’te açıklanan strateji, 2030 yılına kadar AB ülkelerinin savunma teçhizatının %50’sini ortak satın almasını ve kritik teknolojilerde ABD’den bağımsız hale gelmesini öngörüyor. Beşinci olarak: Avrupa Hava Muharebe Sistemleri Programı (FCAS). Almanya, Fransa ve İspanya’nın yürüttüğü bu proje, 2040’ta envantere girmesi beklenen 6. nesil savaş uçağı geliştirmeyi amaçlıyor. Ancak tüm bu çabaların önünde engeller var: yetersiz bütçeler, ulusal egemenlik tartışmaları ve en önemlisi ABD’nin Avrupa güvenlik mimarisindeki merkezi rolü. Uzmanlar, bağımlılığın tamamen kırılmasının yıllar alacağını ve bu süreçte NATO’nun ABD garantisinin alternatifsiz kalacağını belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye’nin savunma sanayiinde izlediği yerli ve milli üretim politikasıyla paralellik gösteriyor. Avrupa’nın ABD’den bağımsızlaşma çabası, Türkiye için potansiyel işbirliği fırsatları doğurabilir. Özellikle İHA/SİHA, kara araçları ve füze sistemleri gibi alanlarda Türk firmaları Avrupa’nın tedarik zincirine girebilir. Ancak Türkiye’nin AB üyeliği sürecindeki siyasi gerilimler ve Kıbrıs meselesi gibi engeller, bu işbirliğini sınırlıyor. Küresel ölçekte ise, Avrupa’nın teknolojik özerklik arayışı, çok kutuplu dünya düzeninde savunma sanayii rekabetini artırarak, Türkiye gibi orta büyüklükteki üreticilere yeni pazar kapıları açabilir.
