Avrupa’yı etkisi altına alan şiddetli sıcak hava dalgası, Avrupa Birliği’nin en büyük mısır üreticilerinden Fransa’daki mahsullere ciddi zarar verdi. Bunun üzerine küresel piyasalarda mısır vadeli işlemleri sert yükseldi. Chicago Ticaret Borsası’nda mısır vadeli kontratları yüzde 2,8 artışla işlem görürken, yatırımcılar Avrupa’daki arz daralmasının küresel fiyatlara etkisini fiyatlamaya başladı.
Fransa’da sıcaklık rekorları kırıldı, mahsuller yandı
Geçtiğimiz hafta boyunca Fransa’nın güney ve orta bölgelerinde termometreler 38-42 santigrat dereceyi gördü. Meteo France, özellikle mısır yetiştirme dönemi için kritik olan Temmuz ayının son haftalarında uzun süreli ve şiddetli bir sıcak hava dalgası yaşandığını duyurdu. Tarım bakanlığı, bu durumun mısır veriminde önemli kayıplara yol açtığını belirtti.
Fransa, AB mısır üretiminin yaklaşık yüzde 30’unu karşılayarak Romanya ve Almanya’nın önünde yer alıyor. Ülkedeki üretim kaybı, Avrupa genelinde mısır arzını tehdit ediyor. Çiftçiler, aşırı sıcaklık ve yetersiz yağış nedeniyle başak tutumu oranlarının düştüğünü, danelerin normal boyutuna ulaşamadığını bildiriyor. Fransa’nın önde gelen tarım kooperatiflerinden biri, bu yılki mısır hasadının son 10 yılın en düşük seviyesinde olabileceği uyarısında bulundu.
Küresel piyasalarda arz endişesi: Mısır fiyatları yükseliyor
Fransa’daki mahsul hasarı, ABD ve Güney Amerika’daki üretim belirsizlikleriyle birleşince küresel mısır piyasalarında tedirginlik artıyor. Brezilya’da ikinci hasat mısır rekoltesinin beklentilerin altında kalması, Arjantin’de ise kuraklık endişeleri sürüyor. Çin’in artan talep ve stoklama çabaları da fiyatlar üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturuyor.
Uluslararası Hububat Konseyi (IGC) son raporunda, 2024/2025 sezonu küresel mısır üretim tahminini aşağı yönlü revize etti. ABD Tarım Bakanlığı’nın (USDA) Temmuz ayı raporu da dünya mısır stoklarının geçen yıla göre azalacağını öngörüyor. Analistler, Avrupa’daki sıcak hava dalgasının etkilerinin henüz tam olarak fiyatlara yansımadığını, önümüzdeki haftalarda daha büyük dalgalanmalar görülebileceğini belirtiyor.
Öte yandan, yüksek mısır fiyatları enerji sektörünü de etkiliyor. AB’nin biyoyakıt hedefleri doğrultusunda mısırdan elde edilen etanol üretimi de maliyet artışıyla karşı karşıya. Rusya-Ukrayna savaşı nedeniyle Karadeniz tahıl koridoru anlaşmasının sona ermesi ve Ukrayna’nın alternatif ihracat rotalarına yönelmesi de Avrupa’da arz güvenliği endişelerini artırıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, mısırda net ithalatçı konumunda; yıllık yaklaşık 2-3 milyon ton mısır ithal ediyor. AB’deki arz sıkıntısı, ithalat fiyatlarını yukarı çekecektir. Bu durum, hayvancılıkta yem maliyetlerini artırarak kırmızı et, tavuk ve süt ürünleri fiyatlarına yansıyabilir. Ayrıca Türkiye’nin enerji politikasında biyoetanol kullanım hedefleri de mısır fiyatlarındaki yükselişten olumsuz etkilenebilir. Hükümetin, mısır ithalatında alternatif kaynaklara (Ukrayna yerine ABD veya Brezilya) yönelmesi ve yem sanayisinde arz güvenliği için stoklama ve yerli üretim desteklerini artırması gerekebilir. Türkiye’nin yakın zamanda Karadeniz tahıl girişimi kapsamında arabuluculuk rolü oynaması, bu tür krizlerde diplomatik angajmanını sürdürmesi açısından önemini koruyor.
