Avrupa kıtası, Haziran 2025'te kayıtlara geçen en sıcak dönemlerden birini yaşarken, bilim insanları gündüz sıcaklıklarının küresel ısınma ortalamasının üç katı hızla arttığı konusunda uyarıyor. Özellikle geceleri düşmeyen nem oranı ve yakıcı sıcaklık, kıta genelinde sağlık ve enerji altyapılarını zorluyor. Avrupa Meteoroloji Birliği verilerine göre, bu yılki Haziran, 1991-2020 ortalamasının 2,5 derece üzerinde seyrediyor.
Artan sıcaklık dalgaları ve sağlık riskleri
Bilim insanları, Avrupa'da sıcaklık artışının küresel ortalamadan daha hızlı olduğunu vurguluyor. British Antarctic Survey ve Copernicus İklim Değişikliği Servisi'nin ortak araştırmasına göre, Avrupa kıtası, 1980'lerden bu yana her on yılda ortalama 0,5 derece ısındı. Küresel ortalamada bu artış 0,15-0,2 derece civarında. Uzmanlar, bu durumun başlıca nedenini, Avrupa'nın kuzey enlemlerinde okyanus akıntılarındaki değişim ve kutup bölgelerindeki buzulların erimesine bağlıyor.
Haziran ayı boyunca İspanya, Fransa, İtalya, Almanya ve Polonya'da sıcaklıklar 40 dereceyi aştı. Özellikle İspanya'nın güneyi ve Portekiz'de termometreler 46 dereceyi gösterdi. Sağlık yetkilileri, aşırı sıcaklar nedeniyle özellikle yaşlılar ve kronik hastalığı olanlar için uyarılar yapıyor. Fransa'da gece sıcaklıklarının 30 derecenin altına düşmemesi, uyku ve solunum sorunlarına yol açıyor. Nem oranının yüksek olduğu bölgelerde hissedilen sıcaklık ölçülenin birkaç derece üzerine çıkıyor.
İtalya, Yunanistan ve Hırvatistan gibi Akdeniz ülkelerinde orman yangınları erken başladı. İspanya'nın Extremadura bölgesinde çıkan yangınlarda binlerce hektar alan küle döndü. Sıcak hava dalgası, tarım ürünlerinde de ciddi verim kaybına neden oluyor. Fransa'da buğday ve mısır rekoltesinin yüzde 20-30 düşmesi bekleniyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Avrupa'daki bu aşırı sıcaklıklar, küresel iklim değişikliğinin bir yansıması olarak değerlendiriliyor. Dünya Meteoroloji Örgütü, 2025 yılının şu ana kadar kaydedilen en sıcak yıl olma yolunda ilerlediğini belirtiyor. Afrika'dan gelen sıcak hava dalgaları ve Sibirya'daki düşük basınç sistemleri, Avrupa'da sıcaklıkların daha da yükselmesine neden oluyor. Özellikle İskandinav ülkelerinde normalin 5-6 derece üzerinde sıcaklıklar kaydedildi. Norveç'in kuzeyinde 30 dereceyi aşan sıcaklıklar, bölgedeki ekosistemi tehdit ediyor.
Enerji talebi, özellikle güney Avrupa'da klima kullanımının artmasıyla rekor seviyelere ulaştı. İtalya ve İspanya'da elektrik kesintileri yaşanırken, hükümetler acil durum önlemleri aldı. Avrupa Komisyonu, üye ülkelere enerji tasarrufu çağrısı yaparken, yenilenebilir enerji yatırımlarının hızlandırılması gerektiğini vurguluyor. Uzmanlar, aşırı hava olaylarının ekonomik maliyetinin bu yıl sadece tarım sektöründe 10 milyar Euro'yu aşabileceğini tahmin ediyor.
Sıcaklıkların Temmuz ayında da devam etmesi beklenirken, Almanya ve İngiltere gibi kuzey ülkeleri de aşırı sıcaklara hazırlanıyor. Alman Meteoroloji Dairesi, önümüzdeki hafta için sıcaklık uyarısı yayımladı. İngiltere'de ise 40 dereceye yaklaşan sıcaklıklar, ülkenin demiryolu altyapısında sorunlara yol açabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, coğrafi konumu itibarıyla Akdeniz Havzası'nda yer aldığından, Avrupa'daki aşırı sıcaklıklardan doğrudan etkilenmektedir. Haziran 2025'te özellikle Ege ve Akdeniz kıyılarında termometreler 40 dereceyi aşmış, turizm bölgelerinde enerji ve su talebi artmıştır. Tarımda verim kaybı ve orman yangını riski Türkiye'yi de tehdit etmektedir. Ayrıca, Avrupa'daki enerji krizinin etkileri Türkiye'ye de yansıyabilir; doğalgaz ve elektrik fiyatlarında artış beklenmektedir. Türkiye'nin iklim değişikliğine uyum politikalarını hızlandırması, yenilenebilir enerji yatırımlarını artırması ve tarımda kuraklığa dayanıklı ürünlere geçiş yapması hayati önem taşımaktadır.
