Avrupa genelinde havalimanlarında yaşanan uzun kuyruklar, yolcular için kabusa dönüşürken, kıtanın sınır kontrol sisteminin çökme noktasına geldiği belirtiliyor. Özellikle yaz sezonunda patlayan talep, Schengen bölgesindeki pasaport ve güvenlik kontrollerinin yetersiz kalmasına yol açtı. Amsterdam Schiphol, Frankfurt, Londra Heathrow ve Paris Charles de Gaulle gibi büyük merkezlerde yolcular saatlerce beklemek zorunda kalıyor; uçak kaçırmalar ve iptaller gündelik hale geldi. Havayolu şirketleri ve havalimanı işletmecileri, hükümetlerin sınır güvenliği politikalarını yeniden gözden geçirmesi çağrısında bulunuyor.
Schengen sistemi tıkanıyor
Sorunun temelinde, COVID-19 sonrası hızla toparlanan hava trafiğine karşın sınır kontrollerinde yeterli personel istihdam edilmemesi yatıyor. Avrupa Birliği ülkeleri, pandemi döneminde işten çıkardıkları güvenlik ve pasaport memurlarını yeniden işe almakta gecikti. Ayrıca, artan terör tehdidi ve düzensiz göç endişeleri nedeniyle birçok ülke geçici sınır kontrollerini sıklaştırdı. Fransa, Almanya ve Hollanda gibi ülkeler, Schengen kurallarını esneterek daha kapsamlı kontroller yapıyor. Bu durum, özellikle aktarmalı yolcular için çifte bekleme süresi anlamına geliyor. Havalimanı altyapılarının fiziksel kapasitesi de yetersiz kalıyor; terminal genişletme projeleri yıllar sürebiliyor.
Küresel boyut: Turizm ve ekonomi vuruluyor
Uzun kuyruklar sadece yolcu konforunu değil, Avrupa'nın turizm gelirlerini ve ekonomik canlılığını da tehdit ediyor. Dünya Seyahat ve Turizm Konseyi (WTTC) verilerine göre, 2023'te Avrupa'ya gelen uluslararası turist sayısı 700 milyonu aşarken, gecikmeler nedeniyle kaybedilen ekonomik değer milyarlarca euroyu buluyor. Havayolu şirketleri, ek yakıt ve personel maliyetlerini yolcuya yansıtmak zorunda kalıyor. Avrupa Komisyonu, sorunu çözmek için dijital sınır kontrol sistemleri ve biyometrik veri kullanımını teşvik ediyor. Ancak veri gizliliği endişeleri ve üye ülkeler arasındaki yavaş koordinasyon, bu çözümlerin hayata geçmesini geciktiriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Avrupa havalimanlarındaki bu kaos, Türkiye için hem fırsat hem de tehdit oluşturuyor. Bir yandan İstanbul Havalimanı ve Antalya gibi merkezler, hızlı ve verimli hizmet sunarak Avrupa'ya alternatif bir aktarma noktası haline gelebilir. Öte yandan, Türk vatandaşlarının Schengen vizesi almak için yaşadığı uzun bekleme süreleri, bu krizle daha da artabilir. Türkiye'nin, dijital sınır kontrol teknolojilerine yatırım yaparak ve AB ile vize serbestisi müzakerelerini hızlandırarak bu süreçten avantajlı çıkması mümkün. Ayrıca, THY gibi havayolları, Avrupa'da yaşanan aksaklıklar nedeniyle İstanbul aktarmalı seferlerde talep artışı görebilir.
