Avrupa doğal gaz fiyatları, tüccarların azalan stokları doldurmaya çalışması ve Orta Doğu'daki krizin çözülememesi nedeniyle 2022'den bu yana en yüksek seviyelerine yakın seyrediyor. Kış sezonunun yaklaşmasıyla birlikte enerji arz güvenliği endişeleri yeniden gündeme geldi. Avrupa'nın gösterge niteliğindeki TTF doğal gaz vadeli işlemleri, son işlemlerde megavatsaat başına 40 avronun üzerinde kalarak, 2022'deki enerji krizinden bu yana görülen en yüksek seviyeleri korudu. Bu durum, kıtanın enerji piyasalarında kırılganlığın sürdüğünü gösteriyor.
Stoklar eriyor, kış kapıda
Avrupa Birliği ülkelerinin doğal gaz depolama tesislerindeki doluluk oranı, geçtiğimiz yılın aynı dönemine kıyasla belirgin şekilde düşük. Avrupa Gaz Altyapısı (GIE) verilerine göre, AB genelinde depoların ortalama doluluk oranı yüzde 90'ın altına geriledi; bu oran geçen yıl aynı dönemde yüzde 95 civarındaydı. Özellikle Almanya, Fransa ve Hollanda gibi büyük tüketici ülkelerde stoklar hızla azalıyor. Uzmanlar, kış aylarında talebin artmasıyla birlikte depoların daha da boşalacağı uyarısında bulunuyor.
Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinin ardından Avrupa, Rus doğal gazına olan bağımlılığını azaltmak için büyük çaba sarf etti. Ancak alternatif kaynaklar—ABD'den sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG), Azerbaycan gazı ve Kuzey Afrika'dan ithalat—kıtanın ihtiyacını tam olarak karşılamakta zorlanıyor. Norveç'in üretimi ise beklenen düzeyde değil. Bu durum, fiyatlar üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturuyor.
Öte yandan, Asya'daki güçlü LNG talebi, küresel arzın Avrupa'ya yönlendirilmesini zorlaştırıyor. Çin ve Japonya gibi ülkelerin stoklarını artırma çabaları, spot piyasada rekabeti kızıştırıyor. Avrupalı alıcılar, Asyalı rakiplerine göre daha yüksek fiyat teklif etmek zorunda kalıyor.
Orta Doğu krizi belirsizliği derinleştiriyor
İsrail-Hamas çatışması ve Kızıldeniz'deki Husi saldırıları, küresel enerji nakliyatını olumsuz etkiliyor. Katar'dan Avrupa'ya giden LNG tankerlerinin rotaları uzarken, sigorta maliyetleri artıyor. Ayrıca İran'ın olası müdahalesi ve Hürmüz Boğazı'nda yaşanabilecek bir kesinti, petrol ve gaz fiyatlarında sert yükselişe yol açabilir. Avrupa, bu jeopolitik risklere karşı alternatif tedarik yolları arıyor ancak kısa vadede çözüm zor görünüyor.
Uzmanlar, Avrupa'nın önümüzdeki kışı sorunsuz atlatabilmesi için depolarını yeterince doldurması gerektiğini vurguluyor. Ancak mevcut fiyat seviyeleri, sanayi üretimi ve hane halkı bütçeleri üzerinde ciddi baskı oluşturuyor. Enerji yoğun sektörlerde üretim kısıtlamaları ve işten çıkarmalar gündeme gelebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Avrupa'daki doğal gaz fiyat artışları, Türkiye'nin enerji ithalat faturasını doğrudan etkiliyor. Türkiye, doğal gazının büyük bölümünü Rusya, Azerbaycan ve İran'dan boru hatlarıyla, geri kalanını LNG olarak spot piyasadan alıyor. Avrupa'daki yüksek fiyatlar, Türkiye'nin LNG alımlarında rekabeti artırarak maliyetleri yükseltiyor. Ayrıca, Avrupa'nın gaz talebindeki dalgalanmalar, Türkiye üzerinden geçen transit hatların (TANAP, TürkAkım) stratejik önemini artırıyor. Türkiye, enerji koridoru rolünü güçlendirerek hem arz güvenliğini sağlayabilir hem de jeopolitik ağırlığını artırabilir. Ancak kış aylarında olası bir arz sıkıntısı, sanayi ve konut tüketicileri için risk oluşturuyor.
