Avrupa başkentleri, Ukrayna savaşının yarattığı ekonomik ve güvenlik krizine bir çözüm bulmak için Rusya ile müzakere masasına dönülmesi yönünde artan bir baskı oluştururken, Kremlin'in sert tutumunda herhangi bir yumuşama belirtisi görülmüyor. Fransa, Almanya ve İtalya'nın öncülüğünde şekillenen bu yeni diplomatik hamle, savaşın ikinci yılına yaklaşırken Batı ittifakındaki çatlakları da gün yüzüne çıkarıyor. Öte yandan Kosova'da başbakan Albin Kurti liderliğindeki Vetëvendosje (Kendi Kaderini Tayin) hareketi, altı ay içinde ikinci kez sandık başına giden ülkede ezici bir zafer elde ederek parlamentodaki çoğunluğunu perçinledi.
Gelişmenin arka planı
Avrupa Birliği'nin en büyük üç ekonomisi olan Almanya, Fransa ve İtalya, geçtiğimiz haftalarda Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile doğrudan temas kurulması çağrısında bulunarak, Kiev'in askeri direnişini desteklemenin yanı sıra diplomatik bir çıkış yolu aranması gerektiğini savundu. Bu ülkelerin liderleri, savaşın enerji fiyatlarında yarattığı enflasyonist baskı ve olası bir kış krizi endişesiyle halk nezdinde artan bir hoşnutsuzlukla karşı karşıya. Ancak Putin, 23 Şubat'ta yaptığı konuşmada Batı'nın "Rusya'yı yenilgiye uğratma hayallerinden vazgeçmesi" gerektiğini söyleyerek diyalog çağrılarına adeta soğuk duş etkisi yaptı. Kremlin sözcüsü Dmitri Peskov da, Ukrayna'nın doğusundaki dört bölgenin ilhakını tanımayan herhangi bir girişimin "kabul edilemez" olduğunu yineleyerek görüşmelerin başlaması için ön koşulları sertleştirdi.
Kosova cephesinde ise seçim sonuçları, ülkenin kuzeyindeki Sırp çoğunluklu belediyelerde yaşanan gerilimin ardından erken seçime gidilmesiyle geldi. Vetëvendosje oyların yüzde 45'ini alarak parlamentodaki 120 sandalyenin 58'ini kazandı. Sırp Listesi adlı Sırp azınlık partisi ise Arnavut partilerine kıyasla düşük bir katılımla yüzde 4.5 oy oranına ulaştı. Kurti, seçim zaferini "Kosova'nın AB ve NATO üyeliği yolunda bir dönüm noktası" olarak nitelendirirken, Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić sonuçları tanımayarak Belgrad'ın Kosova'daki Sırp toplumunu korumak için "her türlü önlemi alacağını" duyurdu.
Bölgesel veya küresel boyut
Avrupa'nın Putin'e yönelik yeni yaklaşımı, ABD ve İngiltere'nin Ukrayna'ya daha fazla silah yardımı yapılması yönündeki ısrarıyla tezat oluşturuyor. Washington, müzakere çağrılarının Rusya'yı zayıflık olarak algılamasına neden olabileceği uyarısında bulunurken, Almanya Şansölyesi Olaf Scholz "Putin'i dinlememeliyiz, ona gerçekleri söylemeliyiz" diyerek kendi hattını çizdi. Bu ayrışma, NATO'nun 2024 yazında yapılacak Washington zirvesi öncesinde ittifak içinde stratejik bir bölünme olarak yorumlanıyor. Uzmanlar, Avrupa'nın enerji bağımlılığı ve savaş yorgunluğunun yanı sıra Çin'in artan etkisi karşısında Avrasya'da yeni bir güç dengesi arayışında olduğuna dikkat çekiyor.
Kosova'daki seçimler ise Batı Balkanlar'daki istikrarsızlığı yeniden alevlendirdi. AB'nin Belgrad ile Priştine arasında diyaloğu canlandırma çabalarına rağmen, Kurti'nin Sırplara karşı daha sert bir çizgi izlemesi, bölgedeki statükoyu koruma girişimlerini zora sokuyor. Kosova'nın 2008'de tek taraflı bağımsızlığını ilan etmesinden bu yana tanınma sayısı 100'ü aşarken, Rusya ve Sırbistan'ın kosova karşıtı lobi faaliyetleri uluslararası alanda dengeyi etkiliyor. AB Dış İlişkiler Servisi'nin raporları, Kosova'da organize suç ve yolsuzluğun hâlâ ciddi bir sorun olduğunu, bu durumun ülkenin AB üyeliği hedefini geciktirdiğini ortaya koyuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu iki gelişme, Türkiye'nin hem Rusya-Ukrayna savaşında arabuluculuk yapma hem de Balkanlar'daki nüfuzunu artırma çabaları açısından kritik bir dönemece işaret ediyor. Ankara, NATO üyesi olarak Batı ittifakının bir parçası olmasına rağmen Putin'le diyalog kapısını açık tutan sayılı ülkelerden biri. Avrupa'nın müzakere çağrıları, Türkiye'nin "aktif tarafsızlık" politikasını dolaylı olarak meşrulaştırıyor ve Karadeniz Tahıl Koridoru gibi girişimlerin önünü açıyor. Öte yandan Kosova'daki seçimler, Türkiye'nin Balkanlar'daki yumuşak gücünü sınayacak bir alan sunuyor. Türkiye, Kosova'nın bağımsızlığını tanıyan ilk ülkelerden biri olarak Kurti hükümetiyle yakın ilişkiler kurdu ancak Sırbistan'daki Boşnak nüfus ve Belgrad'la ekonomik bağlar nedeniyle denge politikasını sürdürmek zorunda. Bu iki başlıkta Türkiye'nin çok yönlü diplomasisi, bölgesel bir güç olarak konumunu pekiştirme potansiyeli taşıyor.
