Avrupa Atletizm Birliği (European Athletics), kadın sporcuların yarışma sırasında maruz kaldığı rahatsız edici kamera açılarına karşı yeni yayıncılık kuralları yayımladı. Kurallar, kadın atletlerin cinselleştirici şekilde görüntülenmesini önlemeyi ve yayıncılıkta saygı sınırlarını belirlemeyi amaçlıyor. Birliğin yayınladığı kılavuza göre, yayıncılar artık kadın sporcuların mahrem bölgelerine veya cinsel çağrışım yapacak açılara odaklanan kamera çekimlerinden kaçınacak. Ayrıca, kadın sporcuların vücut hatlarını vurgulayan yakın plan çekimler de yasaklandı. Yeni kurallar, atletlerin müsabaka öncesi ısınma ve hazırlık anlarının da saygı çerçevesinde yayınlanmasını zorunlu kılıyor. Karar, geçtiğimiz aylarda Avrupa Atletizmi tarafından sporcularla yapılan anket çalışması sonucunda alındı. Anket, kadın sporcuların özellikle mayo veya kısa yarış kıyafetleri giydiklerinde kameraların kendilerini rahatsız edici şekilde görüntülediğini ve bunun performanslarını etkilediğini ortaya koymuştu.
Kadın sporcuların talepleri dikkate alındı
Avrupa Atletizmi, yayıncılık kılavuzunu hazırlarken bizzat sporculardan gelen geri bildirimleri esas aldı. Sporcuların önemli bir bölümü, ısınma anlarında, yarış öncesi soyunma odasında ve bitiş çizgisi sonrasındaki kamera çekimlerinin kendilerini tedirgin ettiğini belirtti. Hatta bazı atletler, yarışın hedefi dışındaki odaklanmaların konsantrasyonlarını bozduğunu ve bu nedenle performans düşüklüğü yaşadıklarını ifade etti. Yeni kılavuza göre, yayıncılar kadın atletlerin yüz ifadeleri, genel vücut duruşları ve sporculuğun öne çıktığı anları görüntülemeye yönlendirilecek. Ayrıca, cinsiyetçi veya cinselleştirici yorumlardan arınmış, sportif başarıyı vurgulayan bir spiker dili benimsenmesi teşvik ediliyor. Bildirim, kadın atletlerin kendilerini sporcu olarak değil, bir beden nesnesi olarak sunulma kaygısı taşıdığını ortaya koyuyor. Bu sorun, özellikle genç kız sporcuların atletizme katılımını da olumsuz etkiliyor.
Avrupa Atletizmi Başkanı, konuyla ilgili yaptığı yazılı açıklamada, "Atletizmin tüm dallarında kadın sporcuların onurunu ve haysiyetini korumak en temel görevimizdir. Yayıncılar da bu sorumluluğu taşımalı ve her sporcuya saygıyla yaklaşmalıdır" ifadelerini kullandı. Birlik, 2025 yılında düzenlenecek Avrupa Salon Şampiyonası ve diğer büyük organizasyonlarda yeni kuralların uygulanmasını denetleyecek. Aykırı yayın yapan kuruluşlara yaptırım uygulanabileceği de belirtiliyor. Uzmanlar, bu adımın televizyon yayıncılığında kadın sporculara yönelik yaklaşımı değiştirecek önemli bir süreç olduğunu vurguluyor.
Spor dünyasında cinsiyet eşitliği mücadelesi
Kadın sporcuların medyada temsili, son yıllarda uluslararası spor kuruluşlarının gündeminde üst sıralarda yer alıyor. FIFA, IOC ve diğer federasyonlar, kadın sporcuların reklam ve sponsorluk anlaşmalarında cinselleştirilmesine karşı çeşitli yönergeler yayımladı. Öte yandan, televizyon yayıncıları arasında hala kadın sporcuları erotize eden görüntü kullanma eğiliminin sürdüğü biliniyor. Örneğin, 2023 Dünya Atletizm Şampiyonası sırasında bazı yayıncıların kadın sprint ve uzun atlama yarışmalarında belirli bölgelere odaklanan kamera çekimleri tepki çekmişti. Kadın atletler, sosyal medyada bu tür yayıncılık anlayışını eleştiren mesajlar yayımlamıştı. Avrupa Atletizmi'nin kararı, bu tür rahatsızlıkların uluslararası kurallarla önlenmesi yolunda bir ilk adım olarak tarihe geçti.
Kılavuz ayrıca, medya kuruluşlarının yayın öncesi eğitim alması ve kadın sporcuların rızası alınmadan görüntü kullanılmaması gibi maddeler içeriyor. Uzmanlar, bu tür düzenlemelerin sadece atletizmle sınırlı kalmayarak diğer spor branşlarına da yayılabileceğini belirtiyor. Kadın sporcu dernekleri, ilk aşamada kuralların takip edilmesinin önemli olduğunu, ancak uzun vadede kültürel değişimin de gerektiğini söylüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, atletizmde kadın sporcuların uluslararası arenada önemli başarılar elde ettiği bir ülke. Ancak medyada kadın sporcuların temsili, özellikle bazı yerel yayıncıların dikkat çekici başlıklar yerine sporcunun fiziksel görünümünü ön planda tutmasıyla eleştiriliyor. Avrupa Atletizmi'nin aldığı bu karar, Türkiye'deki yayıncı kuruluşlar ve spor federasyonları için örnek teşkil edebilir. Türk sporcuların benzer rahatsızlıkları dile getirmesi halinde, ulusal yayın politikalarında da değişiklik beklenebilir. Ayrıca, Türkiye'nin Avrupa'ya entegrasyon sürecinde, spor alanındaki bu tür düzenlemelere uyum sağlaması, kadın hakları ve cinsiyet eşitliği konusundaki uluslararası taahhütlerle uyumlu bir adım olur.
